چند تصور غلط درباره شیر که باید آنها را کنار بگذاریم

یک متخصص تغذیه گفت: برخی از مادران بیش از اندازه اصرار دارند که فرزندان خود حتی بهجای آب، شیر بخورند، با این تصور که شیر و لبنیات میتواند قد آنها را بلندتر کند؛ این باور صحیح نیست و اگر بیشتر از سهم توصیهشده شیر مصرف شود، ممکن است اثرات معکوس داشته باشد. دکتر محمد صفریان با اشاره به جایگاه شیر و لبنیات در تغذیه انسانها، اظهار کرد: شیر و لبنیات، یکی از گروههای ششگانه مواد غذایی هستند که حتماً باید در رژیم غذایی افراد وجود داشته باشند. البته باید توجه داشت که مقدار مصرف آنها براساس واحد یا سهمی که برای گروه لبنیات تعریف میکنیم، در گروههای سنی مختلف متفاوت است. برای مصرف شیر، کودکان دو سهم، کودکان در دورههای جهش رشد، مانند بلوغ یا پیشدبستانی سه سهم، در خانمهای باردار حدود سه سهم، در خانمهای شیرده نیز سه سهم و همچنین برای خانمهای باردار و شیرده جوان، چهار سهم توصیه میشود. وی در رابطه با مصرف شیر کمچرب و پرچرب، ادامه داد: قطعاً برای بالغین بهویژه در سنین میانسالی، شیر کمچرب بهتر است؛ اما برای کودکان و سایر گروهها، شیر نباید کمچرب باشد و لبنیات کامل مورد نظر است. شیر، لبنیات و همه اجزای آن نسبت به نور حساس هستند؛ به همین دلیل در بستههایی بستهبندی میشوند که نور به آنها نتابد؛ چرا که نور باعث تجزیه شدن برخی مواد مغذی لبنیات میشود. چربی لبنیات جزو چربیهای مفید محسوب میشود؛ مفید بودن چربی لبنیات باعث میشود که توصیه به استفاده از نوع کمچرب شیر و لبنیات نشود. البته برای افراد چاق یا میانسال بهدلیل اضافهوزن و مشکلاتی که در این سنین در جامعه شایع است، لبنیات کمچرب کمی بهتر است. وی درمورد مواد مغذی موجود در شیر، گفت: در شیر لبنی مواد مغذی از جمله کلسیم و ریبوفلاوین که کمبود آنها در جوامع نسبتاً شایع است، وجود دارد. منبع عمده ویتامین B۲ نیز لبنیات است؛ بنابراین نباید لبنیات از سبد غذایی افراد حذف شود، تنها استثنا، کسانی هستند که به لبنیات حساسیت دارند. شیر گاو در اولویت است، شیر گاومیش هم توصیه میشود؛ اما شیر گوسفند و بز بهدلیل کمبود فولیکاسید، برای کودکان توصیه میشود که بهمدت طولانی استفاده نشود. برخی از مادران بیش از اندازه اصرار دارند که فرزندان خود حتی بهجای آب، شیر بخورند، با این تصور که شیر و لبنیات میتواند قد آنها را بلندتر کند؛ این باور صحیح نیست و اگر بیشتر از سهم توصیهشده شیر مصرف شود، ممکن است اثرات معکوس داشته باشد. ضرورت استفاده از شیر و لبنیات پاستوریزه و کارخانهای صفریان بیان کرد: زمانی که رژیم غذایی از حالت تعادل خارج شود و یک گروه غذایی بیش از حد مصرف شود، مصرف گروههای دیگر کاهش پیدا میکند و این مسئله میتواند از نظر تعادل رژیم غذایی مضر باشد. مصرف بیش از حد لبنیات ممکن است باعث کمبود آهن و روی شود؛ بنابراین توصیه نمیشود بیشتر از مقدار توصیهشده، لبنیات در رژیم غذایی افراد گنجانده شود. همچنین محصولات کارخانهای و پاستوریزه قطعاً بهتر از محصولات فله یا آزاد هستند؛ چرا که در کارخانهها، محصولات کنترل و آزمایش میشوند و روی کیفیت آن حساسیت بیشتری دارند. اما وقتی شیر به شکل فله عرضه میشود، کنترل آن از لحاظ بهداشتی سخت است. محصولاتی که تحت نظارت وزارت بهداشت و در قالب محصولات کارخانهای عرضه میشوند، قطعاً بهتر از محصولات فله و خارج از چرخه کنترل هستند. وی در پاسخ به این پرسش که مصرف شیر برای نوزادان از چه سنی به بعد توصیه میشود، خاطرنشان کرد: معمولاً مصرف شیر از حدود هشت ماهگی تا یکسالگی توصیه میشود و بهتر است بعد از یکسالگی باشد تا حساسیت یا مشکلی برای کودک ایجاد نکند. در ابتدا نیز بهتر است شیر را بهصورت رقیقشده مصرف کنند و بعد کمکم شیر معمولی جایگزین شود. برای جوشاندن شیر، پنج تا هفت دقیقه کافی است. نباید لبنیات و شیر را بیش از حد حرارت داد، چرا که به ساختار آن آسیب زیادی وارد میشود. باید شیر را سالم تهیه و آنها را بهاندازه مصرف کرد. همچنین یکسری تصورات نادرست علیه لبنیات در جامعه وجود دارد که به هیچ عنوان تأیید نمیشوند؛ بنابراین به این باورها نباید توجه کرد.