از کفش‌های قرضی تا رکوردی جاودانه؛ داستان شگفت‌انگیز مردی که هنوز پادشاه گلزنی در جام جهانی است/ مسی یا امباپه به گردِ پای او خواهند رسید؟

ژوست فونتین نزدیک به هفت دهه پیش با ثبت ۱۳ گل در تنها شش بازی جام جهانی، رکوردی تاریخی بر جای گذاشت؛ رکوردی که با وجود تلاش ستارههایی مانند امباپه، مسی و کین، همچنان دستنیافتنی باقی مانده است. ژوست فونتین در جام جهانی ۱۹۵۸ با به ثمر رساندن ۱۳ گل در تنها شش مسابقه، رکوردی را ثبت کرد که پس از نزدیک به هفت دهه همچنان پابرجاست. شگفتانگیزتر اینکه او نه قرار بود از ابتدا در ترکیب اصلی فرانسه باشد و نه حتی با کفشهای خودش در این رقابتها به میدان رفت. امروز ستارههایی مانند کیلیان امباپه، لیونل مسی و هری کین در تلاش هستند تا به رکوردی برسند که هنوز کسی موفق به شکستن آن نشده است. ثبت ۱۳ گل در یک دوره جام جهانی بهتنهایی دستاوردی تاریخی است، اما وقتی بدانیم فونتین با کفشهای قرضی بازی میکرد و اساساً قرار نبود بازیکن ثابت فرانسه باشد، ارزش این رکورد دوچندان میشود. در آن زمان هنوز جایزهای به نام کفش طلای جام جهانی وجود نداشت؛ بنابراین فونتین بهعنوان بهترین گلزن جام جهانی ۱۹۵۸، بهجای دریافت یک جام یا جایزه رسمی، از سوی یکی از روزنامههای سوئد یک تفنگ بادی هدیه گرفت؛ جایزهای نمادین برای «تیرانداز ماهر» مسابقات. هر ۴ سال یک بار... یادی از ژوست فونتین! نام ژوست فونتین هر چهار سال یکبار، همزمان با برگزاری جام جهانی، دوباره بر سر زبانها میافتد؛ هر بار که بهترین مهاجمان جهان برای شکستن رکورد او تلاش میکنند. در جام جهانی ۲۰۲۶، لیونل مسی، کیلیان امباپه و هری کین رقابت تنگاتنگی برای کسب عنوان آقای گل دارند و بیش از هر نسل دیگری به رکورد فونتین نزدیک شدهاند. از سال ۱۹۷۰ تاکنون تنها سه بار آقای گل جام جهانی توانسته بیش از شش گل در یک دوره به ثمر برساند. امباپه و مسی تاکنون هشت گل زدهاند، ارلینگ هالند هفت گل به ثمر رسانده و هری کین و جود بلینگام نیز با شش گل در تعقیب آنها هستند. البته افزایش تعداد تیمهای جام جهانی به ۴۸ تیم، فرصت بیشتری در اختیار مهاجمان قرار داده است. تیمهایی که به نیمهنهایی میرسند، حداقل هشت مسابقه انجام خواهند داد و همین موضوع شانس گلزنی را افزایش میدهد. با این حال، حتی با وجود این امتیاز، آنها هنوز فاصله قابلتوجهی با مردی دارند که رکورد ۱۳ گل را تنها در شش مسابقه ثبت کرد. در مقایسه با اسطورههایی مانند پله، لیونل مسی و دیگر بزرگان فوتبال، ژوست فونتین برای نسل جدید چندان شناختهشده نیست. در حالی که آن ستارهها همواره در فهرست بهترین بازیکنان تاریخ قرار دارند، فونتین امروز بیشتر به یک نکته تاریخی یا اطلاعات فوتبالی تبدیل شده است. اما چنین نگاهی، از ارزش زندگی و دوران حرفهای استثنایی او میکاهد؛ فوتبالیستی که اگر در دنیای امروز متولد میشد، احتمالاً پیراهن تیم ملی کشور دیگری را بر تن میکرد. این مطلب را هم از دست ندهید: جام جهانی فوتبال؛ از تاریخچه تا نحوه برگزاری دربی ژوست فونتین در جام جهانی دیدار مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ میان فرانسه و مراکش را میتوان «دربی ژوست فونتین» نامید. او در آگوست سال ۱۹۳۳ در شهر مراکش متولد شد؛ زمانی که مراکش هنوز تحتحمایت فرانسه بود. دو سال پیش از آغاز جام جهانی ۱۹۵۸، مراکش استقلال خود را به دست آورد، اما فونتین تا آن زمان به یکی از ستارههای فوتبال فرانسه تبدیل شده بود و در لیگ این کشور بازی میکرد؛ به همین دلیل تصمیم گرفت پیراهن تیم ملی فرانسه را بر تن کند. فیلیپ بارکر، روزنامهنگار و مورخ ورزشی، در گفتوگو با بیبیسی اسپورت توضیح میدهد که اگر همهچیز طبق برنامه پیش میرفت، فونتین حتی در ترکیب اصلی فرانسه برای جام جهانی سوئد هم قرار نمیگرفت. بارکر میگوید: «او در ابتدا انتخاب اول تیم نبود. رنه بلیار، مهاجم اصلی فرانسه، در یکی از دیدارهای تدارکاتی مصدوم شد و فونتین بهصورت ناگهانی جانشین او شد. این تغییر آنقدر دیر اتفاق افتاد که برای نخستین مسابقه حتی کفش مناسب نداشت و مجبور شد کفشهای همتیمیاش، استفان بروی، را قرض بگیرد.» فونتین به کفشهای خودش در تمرین آسیب زده بود و کفش یدکی نیز همراه نداشت. بارکر در ادامه میگوید: «امروز تصور چنین اتفاقی تقریباً غیرممکن است. شرایط فوتبال آن دوران با امروز زمین تا آسمان تفاوت داشت.» او همچنین توضیح میدهد: «فونتین در همان فصل به دلیل آسیبدیدگی مینیسک زانو تحت عمل جراحی قرار گرفته بود و حضورش در جام جهانی در هالهای از ابهام قرار داشت. اما همین موضوع باعث شد با آمادگی بدنی بیشتری نسبت به بسیاری از بازیکنان دیگر وارد مسابقات شود؛ بازیکنانی که یک فصل طولانی و فرسایشی را پشت سر گذاشته بودند.» وقتی تصور درخشش نداشتند... زمانی که آلبر باتو، سرمربی فرانسه، فونتین را وارد ترکیب اصلی کرد، او تنها پنج بازی ملی در کارنامه داشت؛ با این حال، در فوتبال فرانسه چهرهای شناختهشده بود. فونتین در گفتوگویی با بیبیسی در سال ۲۰۰۲ درباره آن روزها گفت: «آن زمان فشار رسانهای اصلاً قابل مقایسه با امروز نبود. فقط دو خبرنگار تیم ملی را در طول مسابقات دنبال میکردند.» او ادامه داد: «مسئولان تیم آنقدر مطمئن بودند که خیلی زود از مسابقات حذف میشویم که فقط سه دست پیراهن به هر بازیکن داده بودند. به همین دلیل هیچ فشاری روی ما وجود نداشت.» فونتین همچنین گفت: «اصلاً به رکورد گلزنی فکر نمیکردم. حتی در دیدار ردهبندی، فرصت زدن یک ضربه پنالتی را هم به بازیکن دیگری واگذار کردم.» در آن زمان فونتین برای باشگاه ریمس بازی میکرد؛ تیمی که در فصل ۵۸-۱۹۵۷ هم قهرمان لیگ فرانسه شد و هم جام حذفی را فتح کرد. او در مجموع چهار بار قهرمان لیگ فرانسه شد؛ یک بار با نیس و سه بار با ریمس. یک سال پس از جام جهانی نیز ریمس را تا فینال جام باشگاههای اروپا رساند؛ هرچند این تیم در دیدار نهایی برابر رئال مادرید شکست خورد. فونتین در همان فصل با ۱۰ گل عنوان آقای گل رقابتها را نیز به دست آورد. او در میان همتیمیهایش نیز احترام ویژهای داشت؛ از جمله ریمون کوپا،