در آستانه سیزدهم صفر، دوباره زمزمههای همیشگی درباره "خوشیُمنی خرید طلا" در این روز شنیده میشود؛ اما بررسی دادههای اقتصادی، روایتی متفاوت از این باور عامیانه ارائه میدهد. به گزارش اقتصادآنلاین، با نزدیک شدن به ۱۳ صفر ۱۴۰۵، بار دیگر بحث خرید طلا در این روز به یکی از موضوعات پرمخاطب فضای مجازی تبدیل شده است. هر سال همزمان با فرارسیدن این مناسبت، پیامها و روایتهایی درباره «خوشیمن بودن خرید طلا» دستبهدست میشود و بسیاری از مردم را برای خرید طلا ترغیب میکند. اما بررسی آمار بازار، نظر کارشناسان، دیدگاه مراجع تقلید و بازدهی واقعی طلا نشان میدهد سودی که برخی خریداران در سالهای گذشته به دست آوردهاند، بیش از آنکه به یک روز خاص در تقویم مربوط باشد، نتیجه شرایط اقتصادی کشور و رشد مستمر قیمت طلا بوده است. چرا خرید طلا در ۱۳ صفر به یک باور عمومی تبدیل شد؟ با نزدیک شدن به روز ۱۳ صفر، هر سال موجی از پیامها و توصیهها در شبکههای اجتماعی منتشر میشود که مردم را به خرید طلا در این روز تشویق میکند. در این پیامها ادعا میشود خرید طلا در ۱۳ صفر موجب افزایش برکت، گشایش رزق، رونق مالی یا حتی برآورده شدن حاجات خواهد شد. همین موضوع باعث میشود برخی افراد، حتی بدون بررسی صحت این ادعا، برای خرید طلا راهی بازار شوند. با این حال، بررسی منابع تاریخی و مذهبی نشان میدهد این باور سابقه مستندی ندارد و بیشتر محصول فضای مجازی و انتقال دهانبهدهان در سالهای اخیر است. بسیاری از کارشناسان بازار نیز معتقدند این موج بیش از آنکه ریشه در سنت یا آموزههای دینی داشته باشد، از شایعات و روایتهای غیرمستند نشأت گرفته و هر سال با نزدیک شدن به ۱۳ صفر دوباره در فضای مجازی بازنشر میشود. مراجع تقلید درباره خرید طلا در ۱۳ صفر چه نظری دارند؟ یکی از مهمترین پرسشهایی که هر سال درباره ۱۳ صفر مطرح میشود، حکم شرعی خرید و فروش در این روز است. بررسی استفتائات و دیدگاه مراجع تقلید نشان میدهد هیچگونه منع شرعی برای انجام معاملات در این روز وجود ندارد و خرید طلا نیز تفاوتی با سایر معاملات ندارد. آیتالله خامنهای باور به نحسی این روز را فاقد مبنای فقهی دانسته و انجام معاملات را کاملاً مجاز میداند. آیتالله سیستانی نیز تأکید کرده است که روز ۱۳ صفر همانند سایر روزهای سال است و خرید و فروش در آن هیچ اشکالی ندارد. آیتالله مکارم شیرازی نیز معتقد است اگر اعتقاد به نحوست موجب ترک کارهای ضروری یا واجبات شود، چنین باوری پسندیده نیست، اما اصل معامله و خرید و فروش در این روز از نظر شرعی کاملاً مجاز است. بنابراین از منظر فقهی، نه توصیه ویژهای برای خرید طلا در ۱۳ صفر وجود دارد و نه ممنوعیتی برای انجام این کار مطرح شده است. خریداران طلای ۱۳ صفر سال گذشته چقدر سود کردند؟ نگاهی به قیمتهای بازار نشان میدهد افرادی که در ۱۳ صفر سال گذشته اقدام به خرید طلا کردهاند، در مدت یک سال گذشته سود قابل توجهی به دست آوردهاند. در ۱۶ مرداد ۱۴۰۴ که مصادف با ۱۳ صفر بود، هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۷ میلیون و ۵۷۹ هزار تومان معامله میشد و قیمت هر قطعه سکه امامی نیز حدود ۸۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بود. اکنون و در آستانه ۱۳ صفر ۱۴۰۵، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به حدود ۱۸ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان رسیده و سکه امامی نیز در زمان نگارش این گزارش حوالی ۱۸۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان معامله میشود. این اختلاف قیمت نشان میدهد ارزش سرمایه خریداران طلا طی یک سال گذشته بیش از دو برابر شده و بازار طلا یکی از پربازدهترین بازارهای سرمایهگذاری در این بازه زمانی بوده است. البته کارشناسان تأکید میکنند این بازدهی به معنای تأیید باور «خوشیمن بودن ۱۳ صفر» نیست، بلکه نتیجه رشد شدید قیمت طلا در اقتصاد ایران طی یک سال گذشته است. بررسی بازدهی ۱۰ ساله؛ آیا خرید طلا در ۱۳ صفر همیشه سودآور بوده است؟ برای بررسی صحت این باور، عملکرد بازار طلا طی ۱۰ سال گذشته از روز ۱۳ صفر تا حدود ۱۰۰ روز پس از آن بررسی شده است. نتایج نشان میدهد در برخی سالها خرید طلا در این بازه زمانی سود مناسبی برای سرمایهگذاران به همراه داشته است؛ بهگونهای که در سال ۱۴۰۱ بازدهی حدود ۳۰ درصد و در سال ۱۴۰۳ نیز نزدیک به ۲۹ درصد ثبت شده است. همچنین در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ نیز قیمت طلا طی این بازه رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. با این حال، این روند در همه سالها تکرار نشده است. در سال ۱۳۹۷ قیمت طلا طی حدود ۱۰۰ روز پس از ۱۳ صفر بیش از ۲۰ درصد کاهش یافت و در سال ۱۳۹۹ نیز افتی نزدیک به ۱۸ درصد را تجربه کرد. این آمار نشان میدهد هیچ الگوی مشخصی وجود ندارد که ثابت کند خرید طلا در ۱۳ صفر همیشه با سود همراه خواهد بود و عملکرد بازار در هر سال به شرایط اقتصادی همان دوره بستگی دارد. علت واقعی رشد قیمت طلا؛ اقتصاد تعیینکننده است، نه تقویم کارشناسان اقتصادی معتقدند عامل اصلی افزایش قیمت طلا در سالهای اخیر، تورم مزمن، کاهش ارزش پول ملی، رشد نرخ ارز، افزایش قیمت جهانی طلا و نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی بوده است. در چنین شرایطی، طلا همواره به عنوان یک دارایی امن مورد توجه سرمایهگذاران قرار میگیرد و تقاضا برای آن افزایش مییابد. به همین دلیل، اگر خریداران ۱۳ صفر در سال گذشته سود قابل توجهی کسب کردهاند، این سود ناشی از روند صعودی بازار طلا در کل اقتصاد بوده است؛ روندی که میتوانست در بسیاری از روزهای دیگر سال نیز برای سرمایهگذاران بازدهی ایجاد کند. بنابراین نمیتوان این رشد قیمت را به ویژگی خاص یک روز در تقویم نسبت داد. چرا مردم همچنان به خرید طلا در ۱۳ صفر علاقه دارند؟ از نگاه روانشناسان، بسیاری از افراد در روزهایی که از نظر فرهنگی یا مذهبی حساس تلقی میشوند، به انجام رفتارهای نمادین روی میآورند تا احساس آرامش و امنیت بیشتری داشته باشند. خرید طلا در ۱۳ صفر نیز برای برخی افراد چنین کارکردی دارد و باعث میشود تصور کنند با انجام این کار، شانس و ب
