در مطالعهای که برای اولین بار انجام شد، مشخص شد که محل تجمع چربی بدن با پیری مغز ارتباط مستقیم دارد. شما میتوانید وزنی مشابه با شخص دیگری داشته باشید، شاخص توده بدنی(BMI) یکسانی با وی داشته باشید و همچنان خطر کاملاً متفاوتی برای مغز شما وجود داشته باشد. این پیام حاصل انبوهی از تحقیقات در طول سال گذشته است. دانشمندان مدتهاست میدانند که چاقی با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط است، اما تحقیقات جدید نشان میدهد که فقط میزان چربی که حمل میکنید مهم نیست، بلکه محل تجمع آن نیز مهم است. چندی پیش یک مطالعه، چربی احشایی (نوعی که در اطراف اندامهای شما جمع میشود) را با پیری سریعتر مغز مرتبط میداند. محققان نشان دادند که گلوکز و انسولین احتمالاً مکانیسمهای دخیل در این امر هستند. اکنون مطالعهای که در مجله Nature Mental Health به رهبری محققان دانشگاه پلیتکنیک هنگکنگ(PolyU) منتشر شده است، یک گام فراتر رفته است. آنها توزیع چربی را در برابر اسکنهای مغزی و نمرات شناختی بیش از 18 هزار نفر در مجموعه دادههای بانک زیستی بریتانیا نقشهبرداری کردند. به گفته محققان، این اولین مطالعه چندوجهی در مقیاس بزرگ در جهان است که به طور سیستماتیک ارتباط بین محل قرارگیری چربی و ساختار، اتصال و عملکرد شناختی مغز را بررسی میکند. آنچه آنها دریافتند، این است که جایی که چربی خود را حمل میکنید، به شدت با سرعت یا کندی پیر شدن مغز شما مرتبط است. آنکی کوی(Anqi Qui)، متخصص انفورماتیک عصبی PolyU میگوید: چربی در قسمتهای مختلف بدن، مسیرهای کاملاً متفاوتی از تغییر در مغز را ترسیم میکند که نمیتوان آنها را به تنهایی با وزن بدن یا BMI تشخیص داد. مدل تحلیلی ما به وضوح نشان میدهد که چگونه چربی در مناطق مختلف باعث آسیبهای متفاوتی به سیستمهای مغزی میشود. چربی در بازوها، پاها، بالاتنه و حفره احشایی هر کدام با تغییرات متمایزی در سیستمهای جداگانه مغز از جمله مناطقی که به حرکت، احساسات، حافظه و ساقه مغز مرتبط هستند، مرتبط بودند. پیام کلیدی این پژوهش این است که چربی احشایی تنها نوع چربی است که مستقیماً با آسیب به ماده سفید مغز (سیمکشی که سیگنالها را بین نورونها منتقل میکند) مرتبط است. آسیب ماده سفید ارتباط نزدیکی با زیستشناسی اختلال شناختی عروقی و بیماری عروق کوچک در مغز دارد که همان شرایطی هستند که خطر ابتلا به زوال عقل را بالا میبرند. در حالی که این مطالعه مستقیماً به آنچه میتواند باعث این ارتباط شود، نپرداخته است، محققان فکر میکنند التهاب مزمن و درجه پایین ناشی از چربی احشایی ممکن است به خود مغز سرایت کند و التهاب عصبی را تشدید کند. محققان میگویند: بافت چربی احشایی عوامل پیشالتهابی ترشح میکند که باعث التهاب سیستمیک میشود که به التهاب عصبی و آسیب به ماده سفید کمک میکند. در مقابل، چربی در بازوها، تنه و پاها سطوح پایینتری از ترشح فاکتور التهابی را نشان میدهد. این مکانیزمی است که با مسیر انسولین و گلوکز که توسط این تیم در اوایل سال جاری مشخص شده بود، همسو است. نکته مثبت این پژوهش این است که میزان چربی بدن شما چیزی است که میتوانید بر اساس آن عمل کنید. البته این پژوهش هنوز محدودیتهای خود را دارد. اگرچه گروه بزرگی را بررسی کرده است، اما هنوز یک مطالعه شهودی است و هیچ عامل عِلّی را به طور مستقیم شناسایی نکرده است. هنوز کارهای بیشتری باید انجام شود تا بتوانیم رابطه بین این چربی خاص در اطراف اندامهایمان و سلامت کلی خود را به طور کامل بررسی کنیم، اما این مسیر در حال طی شدن است. کوی میگوید: چاقی منطقهای یک عامل خطر سلامت قابل مداخله و اصلاح است. کاهش چربی احشایی از طریق مداخلات هدفمند در سبک زندگی میتواند مسیرهای جدیدی را برای پیشگیری و درمان پیشگیرانه بیماریهای عصبی ایجاد کند. این یافتهها در مجله Nature Mental Health منتشر شده است.
