ریزش ۱۱۷ هزار واحدی شاخص کل بورس در معاملات امروز، ادامه روندی است که طی روزهای اخیر بازار سرمایه را زیر فشار همزمان ریسکهای سیاسی، نااطمینانی اقتصادی و خروج گسترده سرمایه قرار داده است. رویداد۲۴| بازار سرمایه امروز یکی از سنگینترین روزهای خود را پشت سر گذاشت و شاخص کل با افت ۱۱۷ هزار واحدی تا سطح ۴ میلیون و ۷۷۷ هزار واحد عقب نشست. این افت در حالی رخ داد که طی هفته گذشته نیز بورس چندین روز متوالی با کاهش شدید شاخص، صفهای فروش و خروج پول حقیقی مواجه بود. تحلیلگران معتقدند آنچه امروز دیده شد، نتیجه یک شوک مقطعی نیست؛ بلکه حاصل انباشته شدن مجموعهای از نگرانیهای اقتصادی و سیاسی است. بررسی فضای معاملات چند روز اخیر نشان میدهد رفتار معاملهگران بیش از هر چیز به اخبار سیاسی گره خورده است. تشدید تنشهای منطقهای، ابهام درباره آینده روابط ایران و آمریکا، احتمال درگیریهای جدید و نبود چشمانداز روشن از مذاکرات باعث شده سرمایهگذاران ترجیح دهند داراییهای خود را نقد کنند. در چنین فضایی حتی انتشار گزارشهای مناسب برخی شرکتها نیز نتوانسته روند بازار را تغییر دهد. فعالان بازار میگویند تا زمانی که ریسک سیاسی در صدر نگرانیها قرار دارد، تحلیل بنیادی عملاً به حاشیه رانده میشود. فرار پول حقیقی؛ مهمترین زنگ خطر بورس شاید مهمترین شاخص برای سنجش وضعیت امروز بورس، نه افت شاخص کل، بلکه تداوم خروج سرمایه حقیقی باشد. طی روزهای گذشته هزاران میلیارد تومان سرمایه خرد از بازار خارج شده و بخش مهمی از این منابع به صندوقهای درآمد ثابت یا بازارهای کمریسکتر منتقل شده است. این اتفاق از نگاه کارشناسان معنای روشنی دارد؛ سرمایهگذاران خرد دیگر حاضر نیستند ریسک بازار سهام را بپذیرند و تا زمانی که فضای اقتصاد قابل پیشبینی نشود، ترجیح میدهند نقد بمانند. فقط جنگ نیست؛ اقتصاد هم سیگنالهای متناقض میدهد هرچند اخبار سیاسی نقش مهمی در معاملات این روزها داشته، اما همه ماجرا به تحولات منطقه محدود نمیشود. طی هفتههای اخیر بحث افزایش نرخ سود، کسری بودجه، ابهام در سیاستهای ارزی و نگرانی نسبت به آینده رشد اقتصادی نیز بر تصمیم معاملهگران سایه انداخته است. در واقع بورس اکنون همزمان با چند ریسک مواجه است؛ از یک سو احتمال تشدید تنشهای سیاسی و از سوی دیگر ابهام درباره سیاستهای اقتصادی دولت. همین ترکیب باعث شده سرمایهگذاران ترجیح دهند در موقعیت انتظار باقی بمانند. بخشی از تحلیلگران معتقدند با افتهای اخیر، قیمت بسیاری از سهام از منظر ارزندگی به سطوح جذابی رسیده است. اما گروه دیگری میگویند ارزندگی زمانی اهمیت پیدا میکند که سرمایهگذار نسبت به آینده اقتصاد و سیاست اطمینان داشته باشد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده بازار سرمایه معمولاً قبل از بهبود متغیرهای اقتصادی، به کاهش ریسکهای سیاسی واکنش نشان میدهد؛ بنابراین اگر فضای تنشآلود ادامه پیدا کند، صرف پایین بودن قیمتها نمیتواند محرک قدرتمندی برای بازگشت تقاضا باشد. اعتماد؛ حلقه گمشده بازار سرمایه در نهایت شاید مهمترین مشکل امروز بورس، نه کمبود نقدینگی باشد و نه ضعف عملکرد شرکتها؛ بلکه کمبود اعتماد باشد. بازار سرمایه در هفتههای اخیر بارها نشان داده که نسبت به هر خبر منفی واکنش شدید نشان میدهد، اما اخبار مثبت اثر کوتاهمدت و محدودی دارند. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند بازگشت بورس به مسیر پایدار، بیش از هر چیز به کاهش نااطمینانیهای سیاسی، ثبات در تصمیمات اقتصادی و ارسال سیگنالهای روشن از سوی سیاستگذار وابسته است. تا زمانی که این سه عامل تقویت نشوند، احتمال ادامه نوسانهای سنگین و تداوم احتیاط معاملهگران همچنان بالا خواهد بود.
