حوزه/ تعبیرهای متفاوت و کمسابقه آیتالله جوادی آملی در نماز میت رهبر شهید، این دعا را به متنی سرشار از معارف و اشارات عمیق تبدیل کرد؛ تعابیری که از نگاه ویژه ایشان به مقام و شخصیت رهبر شهید حکایت دارد. به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین محمدابراهیم کفیل، استاد سطح عالی حوزه در گفتوگو با خبرگزاری حوزه به تبیین فرازهای دعای آیتالله جوادی آملی در نماز میت رهبر شهید و پیامهای نهفته در آن پرداخت. بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین، و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین، و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین. «اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِمَّنْ تَنْتَصِرُ بِهِ لِدِینِکَ، وَلَا تَسْتَبْدِلْ بِنَا غَیْرَنَا.» خداوند، رهبر مجاهد و شهیدمان را مهمان ویژه حضرت امام حسین(علیهالسلام) قرار دهد و روح امام راحلمان را نیز شاد بفرماید، به برکت صلوات بر محمد و آل محمد. در تشییع رهبر شهید در قم، اتفاقی بسیار باشکوه رقم خورد.جمعیت عظیمی حضور داشت که با این حضور، از رهبر فرزانه انقلاب قدردانی کردند. از شب گذشته، بلکه از روز گذشته، مردم راهی مسجد مقدس جمکران شدند و در طول شب، صحن جمکران مملو از جمعیت بود. راههایی که به جمکران منتهی میشد نیز مملو از جمعیت بود؛ بهگونهای که خود ما وقتی ساعت دو بعد از نیمهشب برای رفتن به جمکران حرکت کردیم، از مسیر نزدیک کوه خضر رفتیم و با وجود اینکه ساعت دو حرکت کرده بودیم، تقریباً نیم ساعت یا چهل دقیقه بعد از اذان صبح وارد جمکران شدیم؛ آن هم بهواسطه کثرت جمعیت. انسان وقتی بیابانهای اطراف را مشاهده میکرد، صحنهای شبیه اربعین بود؛ همهجا پر از خودرو و جمعیتی بود که راهی جمکران بودند. سپس حدود ساعت شش صبح، تقریباً ساعت شش یا شش و پنج دقیقه، اعلام برگزاری نماز شد. مکبر بهدرستی اعلام کرد که جمعیت تا حرم حضرت معصومه سلاماللهعلیها متصل است؛ یعنی صفوف نماز تا حرم امتداد داشت. این شکوه و عظمت نبود، مگر به برکت روح مجاهد و مخلص رهبر عالیقدرمان؛ همانگونه که خدای متعال فرمود:«إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا» خداوند محبت ایشان را در دلها قرار داد و به همین سبب، مردم اینگونه برای بدرقه ایشان حضور پیدا کردند. نکاتی در مورد نماز میت نماز میت اگرچه نامش «نماز» است، اما در حقیقت دعاست؛ زیرا ارکان اصلی نماز را ندارد. نه رکوع دارد، نه سجده و نه قرائت سوره حمد؛ در حالی که اینها از ارکان و مقومات نماز هستند. بنابراین، نماز میت اگرچه عنوان نماز دارد، اما در واقع بیش از آنکه نماز به معنای مصطلح باشد، دعاست. نکته دوم اینکه در نماز میت، برخی از فقهای بزرگ، مانند مرحوم صاحب شرایع ـ رضوانالله تعالی علیه ـ تنها پنج تکبیر را واجب میدانند. یعنی اگر کسی کنار میت، با رعایت شرایط لازم، پنج بار «الله اکبر» بگوید، نماز میت محقق شده است. فقهای بزرگی همچون صاحب شرایع همین مقدار را کافی میدانند. اما متأخران معمولاً معتقدند که حداقلِ عباراتی نیز باید گفته شود؛ به این صورت که پس از تکبیر اول، شهادتین را بر زبان جاری کند. همین که بگوید: «أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمداً رسول الله» کافی است. پس از تکبیر دوم نیز صلوات بر پیامبر و اهلبیت(علیهمالسلام) بفرستد؛ مثلاً بگوید: «اللهم صل علی محمد و آل محمد.» بعد از تکبیر سوم، در حق مؤمنان و مؤمنات دعا کند؛ مانند اینکه بگوید: «اللهم اغفر للمؤمنین والمؤمنات.» پس از تکبیر چهارم نیز در حق میت دعا کند؛ مثلاً بگوید: «اللهم اغفر لهذا المیت» یا «لهذه المیتة»، و سپس تکبیر پنجم را بگوید. نماز میت با همین مقدار تحقق پیدا میکند. بنابراین، مقدار واجب نماز همین است؛ اما دستِ نمازگزار باز است که پس از تکبیر چهارم، هر دعایی را در حق میت بخواند. به همین دلیل مشاهده میشود که درباره افراد مختلف، اعم از شهدا، اموات یا علما، تعبیرها و دعاهای متفاوتی به کار برده میشود. برای نمونه، نماز حضرت آقا بر پیکر شهید حاج قاسم سلیمانی را به یاد بیاورید و دعاهایی را که ایشان در آنجا خواندند، یا نمازهایی که خود حضرت آقا بر پیکر افراد مختلف اقامه کردهاند. اگر انسان این دعاها را با دقت بررسی کند، میتواند احساس و نگاه نمازگزار را نسبت به آن متوفی یا شهید نیز دریابد و متوجه شود. نکاتی درباره نماز میت حضرت آیتالله جوادی آملی بر پیکر رهبر شهید خب، آیتالله جوادی آملی وقتی به تکبیر چهارم رسیدند و شروع کردند به دعا کردن برای رهبر شهید، در بخشهایی عظمت خداوند متعال را مورد توجه قرار دادند. ایشان فرمودند:«اللهم إنَّ هذا المُسَجّی قُدّامَنا عبدُکَ، وابنُ عبدِکَ، وابنُ أَمَتِکَ.» یعنی: خدایا، این کسی که در کفن پیچیده شده و در برابر ما قرار دارد، بنده تو، فرزند بنده تو و فرزند کنیز توست. این تعبیر، اشاره به پدر و مادر انسان دارد و از تعبیرات رایجی است که در نماز میت خوانده میشود. اما وقتی به عبارت بعدی رسیدند، واژه «نَزَلَ» را سه بار تکرار کردند؛ «نَزَلَ، نَزَلَ، نَزَلَ». سپس به جای اینکه فقط بفرمایند: «نَزَلَ بِکَ»، فرمودند: «نَزَلَ بِعِزِّ جَلَالِکَ، وَجَبَرُوتِکَ، وَعَظَمَتِکَ، وَمَلَکُوتِکَ.» یعنی ویژگیها و صفات الهی را مورد توجه قرار دادند. سه بار بر «نزل» تأکید کردند؛ اینکه این بنده بر تو فرود آمده، بر تو فرود آمده، بر تو فرود آمده و در محضر تو وارد شده است. سپس به جای اینکه صرفاً بفرمایند «بر تو وارد شده است»، فرمودند: «بر عزت، جلال، جبروت، عظمت و ملکوت تو وارد شده است.» شاید این تعبیرات به این جهت باشد که مسیری که این رهبر شهید طی کرد، مسیر عزت بود. البته همه انسانها به ملاقات خدا میروند؛ حتی گناهکاران نیز خدا را ملاقات میکنند. خدای متعال میفرماید:«یَا أَیُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّکَ کَادِحٌ إِلَیٰ رَبِّکَ کَدْحًا فَمُلَاقِیهِ» همه خدا را ملاقات میکنند؛ اما اینکه خدا را با کدام وصف ملاقات کنند، متفاوت است. گناهکار ممکن است خدا را با وصف
خبرگزاری حوزه
خبرگزاری حوزهخبرگزاری حوزه