فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا) برای قضاوت دیدار فینال جام جهانی ۲۰۲۶ سه گزینه اصلی را در نظر گرفته است. فیفا در انتخاب داور فینال، بیش از هر مسابقه دیگری حساسیت به خرج میدهد. تجربه، ثبات عملکرد، مدیریت بازیهای بزرگ، شخصیت داور و البته رعایت ملاحظات سیاسی و جغرافیایی، همگی در این تصمیم نقش دارند. به همین دلیل، معمولاً تنها تعداد محدودی از داوران تا روزهای پایانی شانس حضور در این مسابقه را حفظ میکنند. فهرست گزینهها هر روز کوتاهتر میشود با رسیدن مسابقات به مراحل پایانی، برخی داوران عملاً از گردونه رقابت خارج شدهاند. مایکل اولیور و آنتونی تیلور، دو داور سرشناس انگلیسی، از جمله نفراتی هستند که دیگر شانسی برای سوت زدن فینال ندارند. دلیل این موضوع صرفاً احتمال حضور تیم ملی انگلیس در دیدار نهایی نیست. حساسیتهای تاریخی میان انگلیس و آرژانتین نیز باعث شده فیفا از ابتدا این دو داور را برای مسابقات مرتبط با آلبیسلسته کنار بگذارد تا کوچکترین شائبهای درباره بیطرفی وجود نداشته باشد. از سوی دیگر، ایوان بارتون از السالوادور و اسماعیل الفتح، داور آمریکایی با اصالت مراکشی، نیز پس از انتخاب برای قضاوت دیدارهای مرحله نیمهنهایی، عملاً شانس خود را از دست دادهاند؛ چرا که فیفا بهطور سنتی داوران نیمهنهایی را برای فینال انتخاب نمیکند. اصل بیطرفی؛ قانون نانوشته فیفا یکی از مهمترین معیارهای کمیته داوران فیفا، رعایت توازن قارهای است. معمولاً تلاش میشود داور فینال از کنفدراسیونی متفاوت با تیمهای حاضر در مسابقه انتخاب شود تا هیچ شائبهای درباره جانبداری احتمالی به وجود نیاید. اگرچه این اصل در طول تاریخ استثناهایی داشته، اما همچنان یکی از مهمترین شاخصهای تصمیمگیری فیفا محسوب میشود؛ موضوعی که باعث شده دامنه گزینههای نهایی بیش از پیش محدود شود. سیمون مارسینیاک؛ مرد اول فهرست اگر قرار باشد تنها یک نام به عنوان محتملترین گزینه مطرح شود، بدون تردید سیمون مارسینیاک در صدر قرار دارد. داور لهستانی طی سالهای اخیر تقریباً تمام آزمونهای بزرگ داوری را با موفقیت پشت سر گذاشته است. او پیش از این قضاوت فینال جام جهانی ۲۰۲۲ میان آرژانتین و فرانسه را بر عهده داشت؛ دیداری که یکی از پرحادثهترین فینالهای تاریخ جام جهانی بود. علاوه بر آن، مارسینیاک سابقه قضاوت فینال لیگ قهرمانان اروپا، فینال جام جهانی باشگاهها و چند دیدار حساس جام جهانی ۲۰۲۶ را نیز در کارنامه دارد. اگر فیفا بار دیگر او را انتخاب کند، مارسینیاک نخستین داور تاریخ خواهد بود که دو فینال جام جهانی را سوت زده است؛ رکوردی که جایگاه او را در تاریخ داوری فوتبال تثبیت خواهد کرد. علیرضا فغانی؛ داوری که اعتماد فیفا را جلب کرده است در کنار مارسینیاک، نام علیرضا فغانی نیز همچنان به عنوان یکی از گزینههای جدی مطرح است. داور ایرانیالاصل که اکنون برای استرالیا قضاوت میکند، در جام جهانی ۲۰۲۶ مسئولیت چند مسابقه مهم را بر عهده داشته و بار دیگر نشان داده توانایی مدیریت بازیهای بزرگ را دارد. یکی از مهمترین صحنههای این تورنمنت به دیدار فرانسه و سنگال بازمیگردد؛ جایی که فغانی برخلاف توصیه اتاق VAR، تصمیم گرفت برای بازبینی صحنه به کنار زمین نرود و بر تشخیص اولیه خود اصرار کند. تصمیمی که هرچند بحثبرانگیز بود، اما از نگاه بسیاری، نشاندهنده اعتماد به نفس و اقتدار او در مدیریت مسابقات سطح بالا محسوب میشود. سابقه قضاوت در المپیک، جام جهانی باشگاهها، جام ملتهای آسیا و دیدار ردهبندی جام جهانی ۲۰۱۸ نیز از جمله عواملی است که جایگاه فغانی را نزد فیفا تقویت کرده است. کلمن تورپن؛ گزینهای که همه چیز به فینالیستها بستگی دارد کلمن تورپن نیز همچنان در میان گزینههای نهایی دیده میشود. این داور فرانسوی سالهاست در بالاترین سطح فوتبال اروپا قضاوت میکند و سابقه سوت زدن فینال لیگ قهرمانان اروپا و لیگ اروپا را در کارنامه دارد. با این حال، انتخاب او بیش از هر چیز به ترکیب دو تیم فینالیست بستگی خواهد داشت. اگر انگلیس یکی از فینالیستها باشد، احتمال انتخاب تورپن کاهش پیدا میکند؛ چرا که توماس توخل، سرمربی سهشیرها، پیشتر انتقادهای تندی از عملکرد این داور مطرح کرده بود و همین مسئله میتواند حاشیههایی ناخواسته برای مسابقه ایجاد کند. تصمیمی که فقط درباره یک داور نیست انتخاب داور فینال جام جهانی، صرفاً معرفی یک قاضی برای ۹۰ دقیقه فوتبال نیست؛ بلکه تصمیمی است که اعتبار مهمترین مسابقه جهان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. فیفا باید میان تجربه، اقتدار، آرامش، بیطرفی و مدیریت بحران تعادل برقرار کند؛ ویژگیهایی که تنها تعداد انگشتشماری از داوران جهان از آن برخوردارند. حالا با نزدیک شدن به دیدار پایانی جام جهانی، نگاهها بیش از هر زمان دیگری به کمیته داوران فیفا دوخته شده است؛ جایی که قرار است مشخص شود سوت آغاز مهمترین مسابقه فوتبال جهان، در دستان سیمون مارسینیاک خواهد بود، علیرضا فغانی تاریخساز میشود یا کلمن تورپن آخرین شانس خود را به دست میآورد.
آوش
آوشآوش