خنده، یکی از بنیادیترین نیازهای روانی و اجتماعی انسان است. پژوهشهای روانشناختی نشان دادهاند که خندیدن، افزون بر کاهش استرس و اضطراب، موجب تقویت سلامت جسم و روان، افزایش همبستگی اجتماعی و امید به زندگی میشود. با این همه، در تقویم رسمی ایران، با وجود دهها مناسبت دینی، فرهنگی، تاریخی و ملی، روزی با عنوان «روز خنده» یا «روز شادی» وجود ندارد؛ در حالی که فرهنگ ایرانی از دیرباز با جشن، سرور، شوخطبعی و شادزیستی درآمیخته است. در ادبیات فارسی نیز خنده و شادی، همواره ستوده شده است. سعدی، حافظ، خیام و دیگر بزرگان ادب، زندگی را با امید، نشاط و خوشدلی معنا کردهاند و فردوسی ورجاوند، شادی را، یکی از نیازهای انسانی و از موهبتهای خداوندی به شمار میآورد: ازویست شادی، ازویست زور خداوند کیوان و ناهید و هور به شادی بباش و به نیکی بمان ز خوبی مپرداز دل، یک زمان (شاهنامه، برتلس،۱۳۸۰: ۱۲۹٫۶۴۳ و ۴۱۹٫۱۵۶۷) و مولانا در غزلیات شمس، برای فرار از زهد و پرهیز، به دو عنصر آرامشبخش انسان؛ یعنی شادی و طرب پناه میبرد: ما گرفتار شادی و طربیم نه گرفتار زهد و پرهیزیم (نسخهی درویش،۱۳۶۸: ۲٫۱۵۹) دکتر رستگار فسایی در کتاب«فردوسی و هویت شناسی ایرانی» مینویسد: شادی، یکی از ویژگیهای هویت ایرانی است و تعبیری مثبت است از موافق بودن جریان حیات با نیازهای انسانی (۱۳۸۱، ص ۵۶). از این رو، اختصاص روزی برای پاسداشت خنده، نه پدیدهای وارداتی، بلکه بازگشتی به یکی از ارزشهای اصیل فرهنگ ایرانی است. چهارم شهریور، زادروز اکبر عبدی، یکی از ماندگارترین هنرمندان کمدی ایران، میتواند شایستهترین زمان برای نامگذاری «روز خنده» باشد. عبدی که متولد ۴ شهریور ۱۳۳۹ است، طی بیش از چهار دهه فعالیت هنری، با ایفای نقشهای ماندگار، لبخند را بر لب میلیونها ایرانی نشانده و به یکی از محبوبترین چهرههای طنز کشور تبدیل شده است. کارنامهی هنری او، نشان میدهد که هنر کمدی میتواند در کنار سرگرمی، پیامهای اجتماعی و انسانی نیز منتقل کند. نامگذاری این روز به معنای بزرگداشت یک فرد نیست، بلکه ارج نهادن به «فرهنگ خنده» و نقش هنرمندانی است که با هنر خود، رنجهای زندگی را برای مردم، قابل تحملتر کردهاند. همانگونه که بسیاری از کشورها، روزهایی را برای کتاب، موسیقی، شعر یا طنز در تقویم خود دارند و نخستین یکشنبهی ماه مه میلادی را به عنوان روز جهانی خنده نامگذاری کردهاند و سرزمین کهن ایران نیز شایستهی آن است که روزی را به شادی، لبخند و هنر کمدی اختصاص دهد؛ زیرا هنر نزد ایرانیان است و بس! ثبت چهارم شهریور به عنوان «روز خنده» میتواند زمینهساز برگزاری جشنوارههای طنز، آیینهای فرهنگی، برنامههای آموزشی دربارهی نقش خنده در سلامت روان و قدردانی از هنرمندان عرصهی کمدی باشد. چنین مناسبتی، افزون بر پاسداشت میراث فرهنگی ایرانی، پیامی روشن برای جامعه خواهد داشت: جامعهای سالم، جامعهای است که در کنار اندیشیدن، توان خندیدن نیز داشته باشد. از این رو، پیشنهاد میشود که نهادهای فرهنگی و متولیان تدوین تقویم رسمی کشور، چهارم شهریور، زادروز اکبر عبدی، را با عنوان «روز خنده» در تقویم ملی ایران ثبت کنند؛ روزی برای پاسداشت شادی، لبخند، امید، همدلی و یکی از کهنترین ویژگیهای فرهنگ ایرانی؛ یعنی شادزیستن. کرم علیرضایی (ه. کاسیان)
