در شرایطی که معاملات خودرو با کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان و افزایش نااطمینانیها مواجه شده، کارشناسان از دو سناریوی متفاوت برای آینده این بازار سخن میگویند؛ رشد قیمتها یا تعمیق رکود.آنها معتقدند بخش مهمی از اثرات جنگ، افزایش هزینههای تولید و تغییرات ارزی هنوز در بازار خودرو منعکس نشده است. آرمان زارعی: بازار خودرو در هفتههای اخیر تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی، روزهای پرابهامی را پشت سر گذاشته است. از یک سو افزایش هزینههای تولید، نوسانات نرخ ارز و تغییر انتظارات تورمی، مسیر قیمتها را تغییر داده و از سوی دیگر، نااطمینانیهای ناشی از تحولات منطقهای، تصمیمگیری در این بازار را دشوارتر کرده است. در چنین شرایطی، فعالان بازار معتقدند خودرو هنوز با بخش مهمی از آثار این تحولات روبهرو نشده و ممکن است در ماههای آینده، تغییرات بیشتری در قیمتها مشاهده شود. در همین رابطه، امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، بخش مهمی از اثرات اقتصادی جنگ و افزایش هزینههای تولید هنوز به بازار نرسیده است. او معتقد است قیمتهای فعلی خودرو، بیشتر بازتابدهنده شرایط پیش از جنگ است و در ماههای آینده، با ورود قطعات و مواد اولیه جدید، آثار افزایش هزینهها بیشتر نمایان خواهد شد. کاکایی با اشاره به وضعیت فعلی بازار خودرو گفت: «واقعیت این است که هنوز جنگ تمام نشده و اتفاقات همزمانی در حال رخ دادن است. به همین دلیل درباره قیمت بازار نمیتوان پیشبینی دقیقی داشت، چراکه میزان تغییرات و ابهامات زیاد است، اما باید توجه داشت که بازار خودرو از روندهای اقتصادی و انتظارات آینده تأثیر میگیرد.» به گفته این کارشناس، بازار خودرو پیش از تغییرات رسمی قیمتها، مسیر آینده را پیشبینی میکند. او توضیح داد که نرخ ارز و انتظارات تورمی نقش مهمی در تعیین قیمتها دارند و زمانی که پیشبینی فعالان بازار از آینده نرخ ارز تغییر میکند، قیمت خودرو نیز به همان سمت حرکت میکند. او با اشاره به افزایش قیمتهای کارخانهای خودرو اظهار کرد: «گاهی اینطور تصور میشود که یک موجودیتی به نام خودروساز وجود دارد که هر زمان بخواهد قیمتها را تغییر میدهد، در حالی که هر خودروساز شرایط و محاسبات خودش را دارد. تغییر قیمتهای اخیر ایرانخودرو و سایپا نیز موضوعی بود که از قبل قابل پیشبینی بود، چراکه هزینههای تولید تغییر کرده بود.» کاکایی همچنین تأکید کرد که بازار خودرو به اندازه کافی هوشمند است و معمولاً خود را با قیمتهای جدید تطبیق میدهد. به گفته او، افزایش قیمتها در بازار خودرو موضوعی جدا از بحث خرید و فروش است و باید میان رشد قیمت و رونق معاملات تفاوت قائل شد. او با اشاره به وضعیت معاملات خودرو گفت: «ظاهراً در چند هفته اخیر خرید و فروش خودرو کمی گرمتر شده است، اما دلیل آن را باید در وضعیت سایر بازارهای سرمایهگذاری جستوجو کرد. وقتی بازارهای دیگر شرایط مناسبی ندارند، بخشی از نقدینگی به سمت خودرو حرکت میکند.» این کارشناس صنعت خودرو درباره کف قیمت خودرو در بازار نیز گفت: «حداقل قیمت خودرو را باید با توجه به ارزش دلاری آن بررسی کرد. اگر حداقل یک خودرو را حدود ۶ تا ۷ هزار دلار در نظر بگیریم، با نرخهای فعلی ارز، قیمت کف خودرو حدود یک میلیارد تا یک میلیلرد و دویست میلیون تومان خواهد بود.» او درباره افزایش فروش خودروهای قسطی و فعالیت برخی شرکتهای لیزینگ نیز هشدار داد و گفت: «در شرایطی که تورم سالانه بالا است، ارائه خودرو با سودهای پایین باید با دقت بررسی شود. اگر جایی نرخهای غیرواقعی و پایین اعلام میشود، باید نسبت به آن شک کرد، چون ممکن است مسئله دیگری پشت ماجرا وجود داشته باشد.» کاکایی با اشاره به تجربه گذشته بازار لیزینگ خودرو ادامه داد: «این موضوع در دهه ۸۰ هم مطرح شد و بعد از مدتی مشکلاتی ایجاد کرد. در شرایط فعلی نیز بهخصوص در حوزه خودروهای وارداتی، ریسکهای زیادی وجود دارد و مصرفکنندگان باید تعهدات شرکتها و قراردادها را با دقت بررسی کنند.» او افزود: «الان حتی در برخی قراردادهای فروش نقدی خودروهای وارداتی هم مشکلاتی دیده میشود. مواردی وجود دارد که مشتری پول خودرو را پرداخت کرده اما شرکت با تأخیر در تحویل مواجه شده و درخواست مبلغ بیشتری برای تحویل خودرو کرده است. مشکل اینجاست که در بسیاری از موارد، سیستم نظارتی و قانونی قدرتمندی پشت مشتری وجود ندارد.» این کارشناس صنعت خودرو همچنین نسبت به نبود آمار و نظارت کافی در بازار خودروهای وارداتی انتقاد کرد و گفت: «در حال حاضر آمار دقیقی از میزان معاملات خودروهای قسطی یا بخشی از واردات وجود ندارد. بازار خودروهای وارداتی و بهخصوص خودروهای مناطق آزاد، با خلأ آماری و نظارتی مواجه است.» به گفته کاکایی، ورود مناطق آزاد به حوزه واردات خودرو نیز شرایط را پیچیدهتر کرده است. او معتقد است نبود یک سامانه جامع اطلاعاتی باعث شده تصویر دقیقی از حجم معاملات و عرضه این خودروها وجود نداشته باشد. این کارشناس درباره آینده بازار خودرو در صورت افزایش دوباره تنشهای سیاسی نیز هشدار داد و گفت: «اگر جنگ ادامه پیدا کند، موضوع خودرو شاید دیگر مسئله اصلی اقتصاد نباشد، اما به هر حال اثر خود را روی قیمتها خواهد گذاشت.» او ادامه داد: «تا اوایل تیرماه، بخش زیادی از تولیدات خودروسازان با قیمتهای مربوط به قبل از جنگ انجام شده بود. بنابراین اعداد و قیمتهایی که امروز اعلام میشود، هنوز اثر کامل هزینههای جدید را نشان نمیدهد.» کاکایی توضیح داد که با ورود به ماههای آینده، ذخایر قبلی خودروسازان و قطعهسازان کاهش پیدا میکند و مواد اولیه و قطعات جدید باید با هزینههای بالاتر تأمین شود. به گفته او، افزایش هزینه حملونقل، لجستیک و مواد اولیه در نهایت خود را در قیمت خودرو نشان خواهد داد. او با بیان اینکه در صورت ادامه شرایط فعلی، افزایش قیمت خودرو دور از انتظار نیست، گفت: «اگر این روند ادامه پیدا کند، حداقل ۵۰ درصد افزایش قیمت در بازار خودرو قابل