کل روند توافقات به دلیل حملات مجدد واشنگتن در وضعیت تعلیق قرار گرفته / از آنجا که آمریکا تعهداتش را نقض کرد، ایران نیز دیگر نمی‌تواند به تعهدات خود عمل کند / در تفاهم‌نامه اصل بر تعهد در برابر تعهد است / جناح‌هایی در داخل دولت آمریکا مانع از اجرای تعهداتی می‌شوند که دولت‌شان پذیرفته/ هیچ بندی از تفاهم‌نامه به امریکا اجازه نمی‌داد مسیر موازی مستقلی در تنگه هرمز ایجاد کند

ایرنا: سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: «به نظر میرسد جناحهای مختلفی در درون ساختار حاکمیتی آمریکا وجود دارند که هر یک مسیر خود را دنبال میکنند و با یکدیگر در تعامل و رقابت هستند. شاید همین مسئله باعث شده است که در موضوعات مختلف، پیامهای متناقض و سردرگمی به سراسر جهان ارسال شود؛ زیرا نیروها و منافع متفاوتی در پشت تصمیمگیریها فعال هستند.» «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی تفصیلی با «سلیمان احمد» فعال فضای مجازی، به تشریح آخرین وضعیت یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، دلایل توقف آن و پشتپرده کارزار نظامی ایالات متحده و اسرائیل در منطقه پرداخت. وی با تأکید بر اینکه ایران هرگز آغازگر نقض هیچ تعهدی نبوده، تصریح کرد که ایالات متحده عملاً از همان روزهای نخست، این توافق را با آغاز تجاوزات نظامی نقض کرده است. سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به بندهای مربوط به مدیریت تنگه هرمز و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، تایید کرد که کل روند توافقات به دلیل بدعهدی و حملات مجدد واشنگتن در وضعیت تعلیق قرار گرفته است. وی ساختار حکمرانی فعلی آمریکا را «پراکنده و چندپاره» خواند که لابیهای فشار مانع از پایبندی آن به امضاهای خود میشوند. بقائی در بخش دیگری از این گفتگو، با محکوم کردن حملات به مراکز غیرنظامی و زیرساختهای تمدنی ایران، این اقدامات را مصداق بارز جنایت جنگی و تلاش برای نسلکشی دانست. وی در عین حال بر آمادگی کامل نیروهای دفاعی کشور در کنار تداوم مسیر دیپلماسی تأکید کرد و یادآور شد که ملت ایران هیچگونه دشمنی با مردم آمریکا ندارد، اما افکار عمومی جهان باید مانع از نهادینه شدن زورگویی در نظم بینالمللی شوند. از آنجا که آمریکا تعهداتش را نقض کرد، ایران نیز دیگر نمیتواند به تعهدات خود عمل کند مایل هستم درباره چند موضوع با شما گفتوگو کنم. نخستین سؤال درباره یادداشت تفاهم با آمریکا است. آیا ایران این یادداشت تفاهم را لغو کرده است؟ ما هرگز آغازگر نقض هیچ تعهدی که پذیرفتهایم، نبودهایم؛ چه در مورد برجام که در سال ۲۰۱۸ توسط ایالات متحده نقض شد و ایران هرگز آن را لغو نکرد و چه اکنون در مورد یادداشت تفاهم حاضر. این ایالات متحده بود که عملاً از همان روز نخست، این یادداشت تفاهم را نقض کرد. ما نیز از همان ابتدا بهصراحت اعلام کردیم که اصل حاکم بر این توافق، «تعهد در برابر تعهد» است؛ یعنی تا زمانی به تعهدات خود پایبند خواهیم بود که ایالات متحده نیز به تعهدات خود عمل کند. از آنجا که آمریکا تعهداتش را نقض کرد، ایران نیز دیگر نمیتواند به تعهدات خود عمل کند، زیرا این یک تعهد متقابل است. از هیچ کشور و حتی هیچ انسانی نمیتوان انتظار داشت که بهصورت یکجانبه به تعهدات خود پایبند بماند. بنابراین، ایالات متحده تعهدات خود را نقض کرده است و ما نیز بهروشنی اعلام کردهایم که تا زمانی که این نقض تعهدات ادامه داشته باشد، ایران قادر به اجرای تعهدات خود نخواهد بود. هیچ بندی از تفاهمنامه به ایالات متحده اجازه نمیداد مسیر موازی مستقلی در تنگه هرمز ایجاد کند شما به موضوع تعهدات اشاره کردید و من نیز میخواهم درباره بخشهای مختلف این یادداشت تفاهم صحبت کنم. یکی از مهمترین بخشها در حال حاضر ماده پنجم است که به کشتیرانی در تنگه هرمز مربوط میشود. متن این ماده کاملاً روشن به نظر میرسد، اما به نظر شما اختلاف یا سوءبرداشت درباره ماده پنجم از کجا به وجود آمده است؟ اگر به متن نگاه کنید، کاملاً روشن، شفاف و بدون ابهام است. در متن آمده است که ایران، با مشورت عمان، سازوکارهای لازم را برای مدیریت آینده این آبراه تدوین خواهد کرد و همچنین در این زمینه با سایر کشورهای منطقه نیز گفتوگو خواهد داشت. این دقیقاً همان کاری است که حتی پیش از امضای این یادداشت تفاهم نیز انجام میدادیم. ما با عمان روابط بسیار خوبی داریم و همواره در ارتباط نزدیک با مقامات عمانی بودهایم. همچنین با دیگر کشورهای منطقه نیز گفتوگو کردهایم. بر اساس این یادداشت تفاهم، یک دوره ۳۰ روزه در نظر گرفته شده بود تا اطمینان حاصل شود که تردد کشتیها به حالت عادی بازمیگردد و سازوکارهای لازم برای عبور ایمن آنها ایجاد میشود. اما در روز بیستویکم یا بیستودوم پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده تجاوز نظامی علیه ایران را آغاز کرد. بنابراین، آنها حتی اجازه ندادند این دوره ۳۰ روزه تکمیل شود تا بتوانیم سازوکارهای لازم برای عبور ایمن کشتیها را مستقر کنیم. در این بند هیچ نکتهای وجود ندارد که به ایالات متحده اجازه دهد مسیر موازی مستقلی در تنگه هرمز ایجاد کند. آنچه آنها انجام دادند، نقض تعهداتشان بود. آنها کشتیها را مجبور کردند از مسیر دیگری عبور کنند و عملاً مسیر هماهنگشده با ایران ــ که مسیر ایمن بود ــ را دور بزنند آن هم در حالی که ما تمام اقدامات لازم را برای تضمین عبور ایمن کشتیها را انجام داده بودیم. اقدامات ما ناشی از رویکردی مسئولانه نسبت به امنیت کشتیرانی بود من سعی کردهام دلیل این اقدام را درک کنم، چون در نهایت رفتوآمد کشتیها دوباره در حال عادی شدن بود. به نظر شما علت این اقدام چه بود؟ آیا آنها میخواستند کنترل تنگه را در دست بگیرند؟ یا هدفشان نظامیسازی آن بود؟ البته میدانم پاسخ به این سؤال تا حدی جنبه گمانهزنی دارد، اما به نظر شما انگیزه آنها چه میتوانست باشد؟ همانطور که میدانید، تنگه هرمز دو کشور ساحلی دارد؛ ایران و عمان. در جریان جنگی که آنها در ۲۸ فوریه آغاز کردند، از این آبراه برای تجاوز نظامی علیه ایران سوءاستفاده کردند. علاوه بر این، از بخشهایی از تنگه هرمز و همچنین از پایگاههای نظامی خود در کشورهای حوزه خلیج فارس برای تسهیل و اجرای حملات نظامی علیه ایران استفاده کردند. ما بهعنوان یکی از کشورهای ساحلی این آبراه، بر اساس حقوق بینالملل اختیار و حق داریم تدابیر لازم را اتخاذ کنیم تا از سوءاستفاده متجاوزان از این مسیر برای ح