با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال توافق سیاسی میان ایران و آمریکا، دوباره بحث مقایسه شرایط فعلی با مقاطع تاریخی مانند پذیرش قطعنامه ۵۹۸ یا توافق برجام در فضای تحلیلی و رسانهای داغ شده است. برخی معتقدند همانطور که در آن دورهها با کاهش ریسک سیاسی، قیمت دلار و طلا برای مدتی افت کرد، اکنون نیز بازار طلا ممکن است با یک ریزش جدی روبهرو شود. با این حال، برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند چنین مقایسهای اگر بدون توجه به شرایط اقتصادی امروز و متغیرهای بنیادی بازار انجام شود، میتواند تصویر نادرستی از آینده بازار طلا ارائه دهد. در همین زمینه به بررسی این مقایسه و چشمانداز بازار طلا پرداختهایم. تجربه قطعنامه ۵۹۸؛ افت کوتاهمدت و بازگشت قیمتها یک کارشناس اقتصادی با بررسی تجربههای تاریخی بازار طلا در ایران معتقد است افتهای اخیر بیش از آنکه نشانه آغاز یک سقوط تاریخی باشد، به یک «اصلاح سیاسی و روانی» شباهت دارد. او گفت: مقایسه شرایط فعلی با مقاطع مهمی مانند پذیرش قطعنامه ۵۹۸ یا برجام اگر بدون توجه به متغیرهای بنیادی اقتصاد انجام شود، میتواند تحلیل بازار را گمراهکننده کند. بنیاسدی در گفتوگو با قدس درباره اینکه آیا احتمال ریزش تاریخی طلا در ایران وجود دارد یا خیر، اظهار کرد: این روزها برخی تحلیلها شرایط فعلی را با دورههایی مانند پذیرش قطعنامه ۵۹۸ یا توافق برجام مقایسه میکنند و نتیجه میگیرند همانطور که در آن مقاطع قیمت دلار و طلا برای مدتی افت کردند، اکنون هم ممکن است بازار طلا وارد یک ریزش تاریخی شود. وی افزود: به نظر من این مقایسه اگر بدون توجه به اعداد و سابقه واقعی بازار انجام شود، میتواند گمراهکننده باشد. تجربههای قبلی نشان میدهد اخبار سیاسی میتوانند در کوتاهمدت بازار را تحت فشار قرار دهند، اما لزوماً روند بلندمدت طلا را تغییر نمیدهند. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸، قیمت طلا از حدود هزارو۱۰۰ تومان به محدوده ۸۵۰ تومان رسید؛ یعنی حدود ۲۳درصد افت. اما در سال بعد دوباره تا حدود هزارو۲۰۰ تومان رشد کرد. یعنی از کف قیمتی حدود ۴۱درصد بالا آمد و حتی نسبت به سطح پیش از ریزش هم حدود ۹درصد بالاتر رفت. وی گفت: این تجربه نشان میدهد شوک سیاسی میتواند برای مدتی ترس و فشار فروش در بازار ایجاد کند، اما اگر متغیرهای اصلی اقتصاد تغییر نکنند، طلا معمولاً مسیر خود را دوباره پیدا میکند. برجام هم روند بلندمدت طلا را نشکست بنیاسدی با اشاره به تجربه برجام اظهار کرد: در دوره برجام هم تقریباً همین الگو دیده شد. بعد از نهایی شدن توافق در تیر ۱۳۹۴، بازار طلا و ارز برای مدتی تحت تأثیر کاهش ریسک سیاسی قرار گرفت، اما در پایان همان سال طلای ۱۸ عیار از حدود ۹۵هزار تومان به حدود ۱۰۳ هزار تومان رسید. وی افزود: این یعنی حتی با وجود شوک مثبت سیاسی و فضای خوشبینی، بازدهی سالانه طلا منفی نشد. این نکته برای تحلیل امروز اهمیت زیادی دارد، چون نشان میدهد در اقتصاد ایران توافق سیاسی میتواند سرعت رشد قیمتها را کم کرده یا اصلاح مقطعی ایجاد کند، اما بهتنهایی قادر نیست روند بلندمدت طلا را تغییر دهد.این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: قیمت طلا در ایران فقط با خبر سیاسی تعیین نمیشود. قیمت طلا تابع مجموعهای از عوامل ازجمله نرخ دلار، تورم، کسری بودجه، رشد نقدینگی، انتظارات سیاسی، قیمت جهانی طلا و میزان اعتماد مردم به پول ملی است. ریزشهای بزرگ طلا در ایران چه زمانی رخ دادهاند؟ وی درباره سابقه ریزشهای سنگین طلا در ایران گفت: اگر به تاریخ بازار نگاه کنیم، میبینیم افتهای مهم طلا معمولاً فقط با یک عامل سیاسی اتفاق نیفتادهاند. برای مثال در سال ۱۳۸۷ قیمت طلا از حدود ۲۶ هزار تومان به ۲۰ هزار تومان رسید که تقریباً ۲۳ درصد افت بود و دلیل اصلی آن بحران مالی جهانی ۲۰۰۸ بود. بنیاسدی ادامه داد: در سال ۱۳۹۲ نیز طلا از حدود ۱۵۰ هزار تومان به ۱۲۰ هزار تومان رسید که حدود ۲۰ درصد کاهش بود و بیشتر تحت تأثیر فضای خوشبینی مذاکراتی آن زمان قرار داشت. وی افزود: یکی از سنگینترین ریزشهای بازار طلا در ایران مربوط به سال ۱۳۹۹ بود؛ زمانی که قیمت طلا از حدود یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان تا حوالی ۹۵۰ هزار تومان پایین آمد؛ یعنی نزدیک به ۳۹درصد افت. آن دوره ترکیبی از شوک کرونا، تغییر شرایط بازار جهانی و فشار سیاستگذار داخلی بود. وی گفت: در سال ۱۴۰۲ نیز طلا از محدوده ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان تا حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان پایین آمد که تقریباً ۲۹ درصد افت محسوب میشود. سال ۱۴۰۴ هم قیمت از حدود ۸ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان تا حوالی ۶میلیون و ۳۰۰ هزار تومان عقب نشست؛ یعنی حدود ۲۴درصد کاهش که بیشتر تحت تأثیر اخبار مذاکراتی و کاهش موقت ریسک سیاسی بود. وی اظهار کرد: بنابراین بازار طلا سابقه اصلاحهای ۲۰ تا ۴۰درصدی را دارد، اما نکته مهم این است که در بسیاری از این دورهها پس از تخلیه شوک اولیه، روند بلندمدت دوباره صعودی شده است. اصلاح قیمت یا آغاز سقوط تاریخی؟ بنیاسدی درباره شرایط فعلی بازار گفت: در شرایط کنونی باید میان «اصلاح قیمت» و «ریزش تاریخی» تفاوت قائل شد. طلا ممکن است در کوتاهمدت تحت تأثیر اخبار توافق، کاهش دلار و افت هیجان خرید، با فشار فروش مواجه شود؛ اما برای اینکه بگوییم یک ریزش تاریخی آغاز شده، باید متغیرهای بنیادی اقتصاد نیز تغییر کرده باشند. وی افزود: در حال حاضر چنین تغییری بهطور کامل دیده نمیشود. برای مثال دولت دلار مبادلهای را در محدوده حدود ۱۴۸هزار و ۶۰۰ تومان عرضه میکند. وقتی نرخ رسمی یا نیمهرسمی ارز تنها چند درصد با بازار آزاد فاصله دارد، انتظار ریزش عمیق و پایدار دلار چندان منطقی نیست؛ مگر اینکه تحول سیاسی و اقتصادی بسیار بزرگی رخ دهد. نقش بازارساز و اختلال بانکی در افت اخیر این کارشناس اقتصادی ادامه داد: از سوی دیگر بازارساز دوباره مداخلات خود را افزایش داده و حراج شمش طلا برگزار میکند. این موضوع از نگاه من نشان میده
قدس آنلاین
قدس آنلاینقدس آنلاین