بازار فروش VPN در ایران با وجود تغییرات اینترنت همچنان رونق دارد؛ کارشناسان از هزینه کاربران، خطرات امنیتی و نبود آمار رسمی میگویند. با وجود تغییرات اخیر در وضعیت دسترسی به اینترنت بینالملل، بازار فروش VPN و ابزارهای تغییر IP در ایران همچنان فعال و پررونق باقی مانده است. بسیاری از کاربران، کسبوکارها، برنامهنویسان و فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال برای دسترسی به برخی سرویسها و پلتفرمهای خارجی همچنان به این ابزارها وابسته هستند؛ موضوعی که به شکلگیری بازاری گسترده اما عمدتاً غیرشفاف منجر شده است. فعالان حوزه فناوری اطلاعات معتقدند تداوم نیاز کاربران به VPN باعث شده فروش این سرویسها به یکی از بازارهای زیرزمینی و خارج از چارچوب رسمی در فضای دیجیتال کشور تبدیل شود؛ بازاری که اگرچه حجم مالی دقیق آن مشخص نیست، اما حضور گسترده فروشندگان آن در شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و وبسایتهای مختلف نشاندهنده تقاضای بالای کاربران است. وابستگی کاربران و کسبوکارها به VPN ادامه دارد با وجود برخی تغییرات در شرایط دسترسی به اینترنت، همچنان گروههای مختلفی از کاربران برای استفاده از سرویسهای بینالمللی، ابزارهای تخصصی، خدمات ابری، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای کاری خارجی به VPN نیاز دارند. این وابستگی تنها محدود به کاربران عادی نیست و بسیاری از برنامهنویسان، شرکتهای فناوری و کسبوکارهای آنلاین نیز برای انجام فعالیتهای روزمره خود از این ابزارها استفاده میکنند. هشدار کارشناسان درباره VPNهای ناشناس کارشناسان امنیت سایبری درباره استفاده از VPNهای رایگان یا سرویسهایی که منبع مشخصی ندارند هشدار میدهند. به گفته آنها، برخی از این ابزارها ممکن است به جای افزایش امنیت، خطراتی مانند جمعآوری اطلاعات شخصی، ثبت فعالیتهای کاربران، رهگیری ترافیک اینترنتی یا حتی انتشار بدافزار را به همراه داشته باشند. نبود شفافیت درباره نحوه فعالیت بسیاری از ارائهدهندگان VPN باعث شده کاربران بدون آگاهی کافی، اطلاعات حساس خود را در اختیار سرویسهایی قرار دهند که استانداردهای امنیتی مشخصی ندارند. هزینه VPN به «هزینه اجباری دسترسی» تبدیل شده است برخی کارشناسان اقتصاد دیجیتال معتقدند هزینهای که کاربران و شرکتها برای خرید اشتراک VPN پرداخت میکنند، به نوعی هزینه اضافی برای دسترسی به خدمات اینترنتی محسوب میشود. این هزینه علاوه بر افزایش مخارج کاربران، میتواند کیفیت تجربه استفاده از اینترنت را کاهش دهد و بر بهرهوری کسبوکارهای آنلاین، تیمهای توسعه نرمافزار و شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال تأثیر منفی بگذارد. اینترنت پایدار؛ راهکار کاهش وابستگی به VPN فعالان بخش خصوصی بر این باورند که کاهش استفاده اجباری از VPN، بیش از هر چیز به فراهم شدن دسترسی پایدار، سریع و قابل پیشبینی به اینترنت بینالملل نیاز دارد. به اعتقاد آنها، بهبود کیفیت اینترنت میتواند ضمن کاهش هزینههای کاربران، امنیت فضای مجازی را نیز افزایش دهد؛ زیرا وابستگی کمتر به سرویسهای ناشناس، احتمال تهدیدهای امنیتی را کاهش خواهد داد. نبود آمار رسمی از گردش مالی بازار VPN با وجود انتشار ارقام مختلف درباره ارزش بازار VPN در ایران، تاکنون آمار رسمی و قابل استنادی از سوی نهادهای مسئول درباره حجم مالی این بازار منتشر نشده است. بر همین اساس، هرگونه ادعا درباره میزان دقیق گردش مالی این حوزه باید بر پایه دادههای رسمی و قابل راستیآزمایی باشد. با این حال، گستردگی فعالیت فروشندگان VPN و تقاضای مستمر کاربران نشان میدهد این بازار همچنان یکی از بخشهای قابل توجه و غیرشفاف اقتصاد دیجیتال کشور محسوب میشود.
