عملی که قرار بود تا سال ۲۰۱۷ تاریخ پزشکی را تغییر دهد، هنوز به واقعیت نپیوسته و دانشمندان میگویند بزرگترین مانع، اتصال دوباره نخاع انسان است. عصرایران- در سال ۲۰۱۵، اعلام پروژهای برای پیوند سر انسان، جهان پزشکی را در شوک فرو برد. سرجیو کاناورو، جراح مغز و اعصاب ایتالیایی، مدعی شد با استفاده از فناوریهای موجود میتواند سر یک انسان را به بدن فرد دیگری پیوند بزند و حتی وعده داد این عمل تا سال ۲۰۱۷ انجام خواهد شد. اما اکنون، بیش از یک دهه بعد، این پروژه به کجا رسیده است؟ کاناورو نخستین بار ایده خود را در سال ۲۰۱۳ در قالب یک فرضیه علمی مطرح کرد، اما این پروژه در سال ۲۰۱۵ و پس از معرفی «والری اسپیریدونوف»، برنامهنویس روس مبتلا به آتروفی عضلانی نخاعی، بهعنوان نخستین داوطلب، به تیتر رسانههای جهان تبدیل شد. هدف این جراح ایتالیایی، پیوند سر یک بیمار مبتلا به بیماریهای پیشرفته عصبی یا عضلانی به بدن فردی با مرگ مغزی بود؛ ایدهای که به گفته او میتوانست راهی برای نجات بیمارانی باشد که مغز سالم اما بدن غیرقابل درمان دارند. از همان ابتدا، بسیاری از متخصصان علوم اعصاب نسبت به امکانپذیر بودن این پروژه تردید داشتند. مهمترین چالش، اتصال دوباره نخاع و بازگرداندن ارتباط میلیاردها رشته عصبی میان مغز و بدن بود؛ مشکلی که علم پزشکی هنوز راهحلی عملی برای آن پیدا نکرده است. کاناورو معتقد بود استفاده از مادهای به نام «پلیاتیلن گلیکول» و تحریک الکتریکی اعصاب میتواند به ترمیم نخاع کمک کند، اما این فرضیه هرگز در یک عمل بالینی روی انسان به اثبات نرسید. پاسخ کوتاه «خیر» است. با وجود انتشار اخبار متعدد در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ درباره آزمایش روی اجساد یا حیوانات، تاکنون هیچ پیوند موفق سر یا بدن روی یک انسان زنده که به بازیابی عملکرد عصبی منجر شده باشد، انجام نشده است. بسیاری از متخصصان علوم اعصاب نیز ادعاهای مطرحشده درباره نزدیک بودن این فناوری را فاقد شواهد علمی کافی دانستهاند. والری اسپیریدونوف، داوطلب روس این پروژه، در نهایت از انجام عمل انصراف داد. او بعدها اعلام کرد پس از ازدواج و تشکیل خانواده، دیگر حاضر نیست چنین خطر بزرگی را بپذیرد و مسیر درمان خود را تغییر داده است. در سال ۲۰۲۶، پژوهشهای گستردهای در زمینه بازسازی اعصاب، تحریک نخاع و رابطهای مغز و رایانه در حال انجام است و پیشرفتهای امیدوارکنندهای نیز به دست آمده است. با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که اتصال کامل نخاع پس از قطع کامل آن همچنان یکی از دشوارترین چالشهای پزشکی مدرن به شمار میرود و به همین دلیل، پیوند کامل سر انسان هنوز وارد مرحله درمان بالینی نشده است. پروژه پیوند سر، بیش از آنکه به یک دستاورد پزشکی تبدیل شود، به یکی از بحثبرانگیزترین ایدههای تاریخ جراحی بدل شد. اگرچه این طرح توجه جهان را به ظرفیتهای آینده علوم اعصاب جلب کرد، اما پس از گذشت بیش از یک دهه، هنوز هیچ مدرک معتبری وجود ندارد که نشان دهد پیوند سر انسان با بازگشت عملکرد طبیعی بدن امکانپذیر شده است.
عصر ایران
عصر ایرانعصر ایران