مجلس پس از نزدیک به پنج ماه سکوت، سرانجام به صحن بازگشت؛ بازگشتی که با تغییرات معنادار در کمیسیون امنیت ملی، غیبت قالیباف و بازگشت تندروها به تریبون همراه شد و از ادامه رقابتهای سیاسی در بهارستان خبر میدهد. رویداد۲۴| تعطیلی نزدیک به پنجماهه مجلس، از همان ابتدا یکی از پرسشبرانگیزترین رخدادهای سیاسی ماههای اخیر بود. هرچند هیأت رئیسه علت این تصمیم را ملاحظات امنیتی و مخاطرات ناشی از شرایط جنگی عنوان میکرد، اما این توضیح نتوانست انتقادها را متوقف کند. سرانجام شامگاه دوشنبه، مجلس با حضور ۲۵۹ نماینده فعالیت خود را از سر گرفت؛ جلسهای که از همان ابتدا تفاوتهای معناداری با جلسات معمول داشت. از غیبت قالیباف تا پرچمهای سرخ اولین جلسه پس از پنج ماه، بیش از آنکه یادآور بازگشت مجلس به وضعیت عادی باشد، نشانهای از ادامه فضای فوقالعاده کشور بود. برگزاری جلسه در ساعات شب، غیبت محمدباقر قالیباف و ریاست حمیدرضا حاجیبابایی، حضور نمایندگان با پرچمهای سرخ و تصویب اصلاح آییننامه برای برگزاری جلسات در شرایط اضطراری، همگی پیام میداد که مجلس نیز خود را برای تداوم شرایط ویژه آماده میکند. نمایندگان در این نشست تصویب کردند که در صورت تشخیص هیأت رئیسه و با تأیید مراجع ذیربط، جلسات مجلس بتواند خارج از ساختمان بهارستان یا حتی در بستر فضای مجازی برگزار شود؛ اصلاحی که تجربه پنج ماه گذشته را به بخشی از آییننامه داخلی مجلس تبدیل میکند. تغییری که شاید از همه مهمتر باشد اگرچه نگاهها به بازگشایی مجلس دوخته شده بود، اما شاید مهمترین اتفاق در حاشیه این نشست، تغییر ترکیب هیأترئیسه کمیسیون امنیت ملی بود. سیدمحمود نبویان و ابراهیم رضایی، دو چهره شاخص و تندروی این کمیسیون، از هیأترئیسه کنار گذاشته شدند؛ اتفاقی که بسیاری آن را صرفاً یک جابهجایی اداری نمیدانند. نبویان طی ماههای گذشته با انتشار اسناد محرمانه شورای عالی امنیت ملی در تلویزیون و حملات مکرر به روند مذاکرات و تفاهمهای اخیر، به یکی از اصلیترین منتقدان رویکرد دولت و حتی بخشی از ساختار تصمیمگیری نظام تبدیل شده بود. ابراهیم رضایی نیز به عنوان سخنگوی کمیسیون، در بسیاری از همین مواضع نقش فعالی داشت. حذف این دو چهره از هیأترئیسه کمیسیون امنیت ملی را میتوان نشانهای از تغییر موازنه در یکی از مهمترین کمیسیونهای مجلس دانست؛ تغییری که احتمالاً در ماههای آینده بر نحوه مواجهه مجلس با پروندههای سیاست خارجی و امنیتی نیز اثر خواهد گذاشت. تندروها عقب نشستند یا فقط سنگر عوض کردند؟ با وجود این تغییرات، بعید است جریان موسوم به پایداری و طیفهای همسو با آن از مواضع خود عقبنشینی کرده باشند. حمید رسایی که در هفتههای گذشته تعطیلی مجلس را «غیرقانونی» توصیف کرده و حتی تهدید کرده بود در صورت ادامه این وضعیت، جلسه مجلس را در خیابان برگزار خواهد کرد، پس از تشکیل نخستین جلسه نیز بار دیگر به عملکرد هیأترئیسه حمله کرد. او ضمن استقبال از پایان تعطیلی مجلس، پرسید اگر اکنون با وجود شرایط پیچیدهتر امنیتی امکان تشکیل جلسه وجود دارد، چرا در پنج ماه گذشته چنین امکانی فراهم نبوده است؟ رسایی همچنین تصویب اصلاح آییننامه را مورد انتقاد قرار داد و مدعی شد این مصوبه میتواند دست هیأترئیسه را برای تعطیلی دوباره مجلس باز بگذارد. همزمان او از اعلام وصول طرح «اقدام راهبردی تأمین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس» نیز استقبال کرد؛ طرحی که از مدتها پیش به یکی از مطالبات اصلی طیف تندرو مجلس تبدیل شده است. بهارستان؛ میدان تازه اختلافات سیاسی؟ تعطیلی طولانی مجلس، در عمل موجب شده بود مهمترین تریبون رسمی جریانهای مختلف سیاسی درون حاکمیت از دسترس خارج شود. اکنون با بازگشت جلسات علنی، این تریبون دوباره فعال شده و همین موضوع احتمال افزایش تنشهای سیاسی را بالا میبرد. طیف منتقد دولت و مخالف روند مذاکرات، از این پس بار دیگر ابزارهایی مانند نطقهای علنی، سؤال، استیضاح، بیانیه و طرحهای قانونی را در اختیار خواهد داشت؛ ابزارهایی که میتوانند به محل تقابل با سیاستهای دولت و حتی برخی تصمیمات اتخاذشده در نهادهای بالادستی تبدیل شوند. در همین چارچوب، اعلام وصول طرح مربوط به تنگه هرمز نیز اهمیت ویژهای دارد. این طرح پیشتر از سوی برخی نمایندگان به عنوان ابزاری برای محدود کردن دامنه تصمیمات دولت در حوزه سیاست خارجی مطرح شده بود و اکنون دوباره وارد دستور کار مجلس شده است. مجلس بازگشته، اما بحران پایان نیافته است بازگشایی مجلس را میتوان پایان یک تعطیلی تاریخی دانست، اما نه پایان اختلافات. برگزاری نخستین جلسه در شرایطی متفاوت، تصویب سازوکارهای جدید برای شرایط اضطراری، حذف برخی چهرههای تندرو از جایگاههای کلیدی و در مقابل، بازگشت همان جریانها به صحن علنی با ادبیاتی تهاجمی، همگی نشان میدهد مجلس دوازدهم وارد مرحله تازهای شده است. بهارستان از این پس صرفاً محل قانونگذاری نخواهد بود؛ بلکه به یکی از مهمترین صحنههای رقابت بر سر جهتگیری سیاست داخلی و خارجی کشور تبدیل میشود. اگر در پنج ماه گذشته اختلافها بیشتر در پشت درهای بسته جریان داشت، اکنون به نظر میرسد بخش مهمی از این کشمکشها دوباره به صحن علنی مجلس منتقل خواهد شد؛ جایی که هر رأی، هر نطق و هر طرح میتواند نشانهای از موازنه جدید قدرت در ساختار سیاسی ایران باشد.
رویداد ۲۴
رویداد ۲۴رویداد ۲۴