به گزارش تجارت نیوز، فایننشال تایمز با انتشار یادداشتی مدعی شد: برای چند ساعت در تهران، میانجیهای قطری فرصت یافتند تا باور کنند که بدترین وضعیت پشت سر گذاشته شده. پس از هفتهها رفتوآمد میان دو دشمن سرسخت و یک روز طاقتفرسا از مذاکرات با مقامهای ایرانی، این هیئت کوچک شاهد شکلگیری توافقی بود شامل آتشبس تمدیدشده، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوبی برای مذاکرات هستهای. سپس، زمانی که آنها در ساعات اولیه بامداد پنجشنبه آماده بازگشت به دوحه میشدند، جنگندههای آمریکایی اهدافی را در جنوب ایران هدف قرار دادند. روایت قطریها از فرایند توافق به ادعای این نشریه، تا زمانی که بمباران آمریکا پایان یافت، ایران در حال پرتاب موشک و پهپاد به پایگاههای آمریکا در اردن، بحرین و کویت بود. قطریها از باند فرودگاه نظارهگر بودند. آنها نزدیک به هفت ساعت، تا ساعت ۷ صبح، روی باند منتظر ماندند، در حالی که دیپلماسی شکنندهای که تلاش کرده بودند شکل دهند با سرعتی دوچندان در معرض فروپاشی قرار داشت. یکی از افراد مطلع از مذاکرات در این باره مدعی شد: «این یک ترن هوایی بود.» آنچه رخ داد تلاش دیپلماتیک یکماهه را نشان میداد که هدف آن جلوگیری از بازگشت آمریکا و ایران به مسیر جنگ بود. هر بار که میانجیها به نقطه پیشرفت نزدیک میشدند، یک حمله، یک تهدید یا یک مداخله سیاسی مانع از نهایی شدن توافق میشد. یادداشت تفاهم یکصفحهای و ۱۴ بندی که توسط قطر و پاکستان در حال مذاکره بود، با هدف تمدید آتشبس ۸ آوریل تنظیم شده بود. اما رسیدن به توافق مستلزم عبور از نزدیک به نیم قرن بیاعتمادی، غیرقابل پیشبینی بودن رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ و اشتیاق او برای نتیجه سریع، و همچنین نیاز ایران به این بود که هرگونه توافق در داخل کشور مشروع باشد. یکی از دیپلماتها گفت یکی از بزرگترین چالشهای میانجیها تفاوت در «سبک» بود؛ تضاد میان شتاب ترامپ برای توافق و نیاز ایران به «فرآیند»؛ یعنی هفتهها یا سالها مذاکره. او گفت این توافق باید در نظام ایران مشروع تلقی شود. پشت پرده رایزنیها فایننشال تایمز در ادامه این یادداشت ادعا کرد: یکی از نقاط عطف مهم در اواسط ماه مه رخ داد. مذاکرات پس از آتشبس ۸ آوریل و نشست بعدی در اسلامآباد به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به بنبست رسیده بود. آتشبس در حال فروپاشی به نظر میرسید و ترامپ هشدار داده بود که این توافق در وضعیت شکننده و ضعیفی قرار دارد. خطر بازگشت به جنگ با وجود مذاکرات پشتپرده در حال افزایش بود. ظرف چند روز، واشنگتن از قطر خواست نقش خود را تقویت کند. تا آن زمان، دوحه نقش حمایتی در کنار پاکستان — که انتخابی غیرمنتظره برای رهبری میانجیگری بود — و همچنین مصر و ترکیه داشت. قطر تحت رهبری امیر شیخ تمیم بن حمد آل ثانی طی سالها به یکی از کانالهای مورد اعتماد آمریکا برای ارتباط با بازیگرانی مانند حماس، طالبان و حتی دولت ونزوئلا تبدیل شده بود. با آغاز جنگ، پایگاههای نظامی آمریکا در قطر مانند دیگر کشورهای خلیج فارس هدف ایران قرار گرفت و نقش کمرنگتری در روند دیپلماتیک پایان جنگ داشت. اما پس از هشدار ترامپ درباره فروپاشی آتشبس، هیئت قطری به رهبری میانجیهای باسابقه جون حمد القبیسی به تهران رفت، آن هم از طریق ترکیه برای حفظ محرمانگی. پاکستان که تجربه کمتری در میانجیگری داشت، با کمک به آتشبس آوریل، به حلقه نزدیک ترامپ دسترسی پیدا کرده بود؛ آتشبسی که پس از آن بالاترین سطح مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا از سال ۱۹۷۹ شکل گرفت. ماموریتی دشوار این نشریه در ادامه مدعی شد: مشکل اصلی میانجیها ایجاد اعتماد حداقلی میان دو طرف بود. به گفته افراد مطلع، ایرانیها نسبت به نیت ترامپ بسیار بدبین بودند. ایران دو بار در حالی که در حال مذاکره بود هدف حمله آمریکا و اسرائیل قرار گرفته بود؛ یکبار پیش از جنگ ۱۲ روزه ژوئن سال گذشته و بار دیگر در آغاز حملات اخیر در ۲۸ فوریه. آنها احساس میکردند این روند مقدمهای برای حملات بیشتر است و آمریکا دایما مواضع خود را تغییر میدهد. یکی از افراد گفت بخش مهمی از کار میانجیها ایجاد همین اعتماد بود. زمانی که هیئت در اواسط ماه مه تهران را ترک کرد، احساس میکرد پیشنهاد خوبی با حمایت مقامهای آمریکایی وجود دارد، اما این خوشبینی زمانی از بین رفت که هنگام خروج از ایران به آنها اطلاع داده شد ترامپ در حال بررسی حمله به ایران است. برای حفظ روند دیپلماسی، رهبران قطر، عربستان و امارات با رئیسجمهور آمریکا تماس گرفتند و گفتند میانجیها به توافق نزدیک هستند و باید از حمله صرفنظر کند. ترامپ این توصیه را پذیرفت و اعلام کرد حملهای که برای روز بعد برنامهریزی شده را متوقف کرده است، زیرا مذاکرات جدی در جریان است. صبح روز بعد، سهشنبه ۱۹ مه، هیئت قطری به واشنگتن رفت تا با جیدی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر دیدار کند. سپس ترامپ ضربالاجلی تعیین کرد و گفت ایران باید تا آخر هفته پاسخ دهد وگرنه حملات از سر گرفته میشود. اما دوباره خطر جنگ مطرح شد. شب قبل از سفر میانجیها به تهران، به قطر و پاکستان اطلاع داده شد که اسرائیل ممکن است در همان هفته به ایران حمله کند. مقامهای قطری با اضطراب با واشنگتن تماس گرفتند تا تضمین بگیرند حملهای در زمان حضور آنها در تهران انجام نمیشود. پس از دریافت تضمینها، آنها به ایران بازگشتند و صبح ۲۲ مه وارد تهران شدند. مسیر پر سنگلاخ دیپلماسی این نشریه در ادامه خاطر نشان کرد: مذاکرات طولانی با محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی انجام شد. موضوعات اصلی شامل پایان دائمی جنگ، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده و وضعیت تنگه هرمز بود. ایران پس از آغاز جنگ، تنگه را بسته و بحران انرژی ایجاد کرده بود. ایران حتی خواستار دریافت هزینه عبور کشتیها شده بود. برای پیشبرد توافق، میانجیها باید ایران را متقاعد میکردند این مطالبه را حداقل برای ۶۰ روز کنار بگذارد. همان روز، ژنرال عاصم منیر نیز وارد تهران
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز