نویسنده کتاب «رَفَح، خط پایان» معتقد است کودکان زمانی با داستانهایی درباره جنگ ارتباط برقرار میکنند که ذهن آنها را از میدان جنگِ مستقیم دور کند و زندگی روزمره را در سایه جنگ روایت کند. علیالله سلیمی، نویسنده کتاب «رَفَح، خط پایان» درباره داستان این اثر گفت: موضوع این کتاب، جنگ در غزه و آوارگی ساکنان این شهر با محوریت زندگی کودکان است که ناخواسته درگیر جنگ و پیامدهای آن شدهاند. در این کتاب، زندگی مشقتبار کودکانی روایت میشود که همراه بازماندگان خانواده، راهی سفری با مقصد نامعلوم شدهاند. پدر خانواده همراه رزمندگان فلسطینی در حال مبارزه با دشمن متجاور صهیونیستی است و مادر خانواده هنگامی که میبیند بمباران محل سکونت آنها در یکی از محلههای شمال غزه شروع شده، همراه دخترک و با پای پیاده راهی جنوب غزه و اردوگاه رفح میشوند. در این مسیر، دخترک وقایع متعددی را تجربه میکند و با واقعیتهای جنگ و زندگی خانوادههای جنگزده بهویژه کودکان فلسطینی بیشتر آشنا میشود. او مخاطب اصلی این کتاب را گروه سنی «ب» دانست و افزود: مخاطب این کتاب، گروه سنی سالهای آغاز دبستان (کلاسهای اول، دوم و سوم) است اما خط داستانی و تصاویر استفادهشده برای متن داستان، به گونهای تنظیم شده که بچههای گروههای سنی دیگر هم میتوانند با متن و تصاویر کتاب ارتباط برقرار کنند. این نویسنده در توضیح مفاهیم کلیدی بهکاررفته در این داستان بیان کرد: مفاهیمی مانند جنگ، ویرانی، آوارگی، مهاجرت، خانواده و کودکان از مفاهیم کلیدی این داستان هستند که البته همه اینها از نگاه کودکانه شخصیت محوری داستان روایت میشود. به بیان دیگر، شخصیت کودک در این داستان، جنگ را نه بهعنوان یک رویداد تلخ و ویرانگر، بلکه بهعنوان بخشی از اتفاقهای ناخواسته میبیند که زندگی روزمره او و خانوادهاش را هم تحتالشعاع خود قرار داده است. در متن داستان، وقتی شخصیت مادر با بمباران شدید خانهها مواجه میشود، تصمیم میگیرد همراه بقیه ساکنان محله، دست دخترکش را بگیرد و بهسمت جنوب غزه حرکت کند اما او واقعیت جنگ را به دخترک نمیگوید و در مقابل به او میگوید میرویم در یک مسابقه بزرگ پیادهروی بهسمت جنوب شرکت کنیم و دخترک در طول راهپیمایی طولانی همواره فکر میکند در حال مسابقه دادن است و قرار است به ایستگاه پایانی مسابقه برسند و حتی جایزه هم بگیرند. سلیمی در پاسخ به این سؤال که «بیان وقایعی که در غزه و فلسطین اتفاق میافتد برای کودکان ایرانی در قالب داستان تا چه حد به آنها کمک کرده که از حق و حقیقت باخبر شوند؟ بازخوردی داشتهاید از کتابهای خود یا کسانی دیگر که بچهها از طریق کتابها بهخوبی از وقایع فلسطین مطلع شدهاند؟» گفت: روایت زندگی کودکان غزه و فلسطین برای مخاطبان ایرانی میتواند حس همذاتپنداری در میان این مخاطبان ایجاد کند و حقایق را برای آنها بازنمایی کند. بیان وقایع جنگ در قالب روایتهای غیرمستقیم و داستانی از این رویداد تلخ، میتواند تلخی وقایع جنگ را تا حدودی تلطیف کند و تصویر متناسب با روحیه کودکان به این قشر از جامعه ارائه دهد و ذهن آنها را آماده پذیرش واقعیتهای جنگ، هر چند در قالب روایت و داستان بکند. بازخوردی که بعد از انتشار این کتاب تا این مدت کوتاه داشتم بیشتر از طریق خانوادهها بوده که گفتند کتاب را برای کودکان خود تهیه کرده و هنگام خواندن کتاب توسط کودکان، به سؤالهای آنها درباره کودکان غزه و سرنوشت این منطقه پاسخ دادهاند. این نویسنده درخصوص اهمیت نگارش ادبیات جنگ برای کودکان و چگونگی انجام آن، عنوان کرد: بیان مستقیم تلخیهای جنگ برای مخاطبان کودک طبعاً مناسب نیست و آنها زمانی با داستان و ادبیات مأنوس میشوند و ارتباط برقرار میکنند که ذهن آنها را از میدان جنگ مستقیم دور کند و زندگی روزمره، هر چند در سایه جنگ را روایت کند. این واقعیت را هم نمیشود انکار کرد که کودکان در همه حال، زندگی را به منزله یک بازی میبینند و زمانی که در بحبوحه جنگ قرار میگیرند، دوست دارند باز هم وقایع جنگ را بخشی از بازیهای روزمره ببینند. بنابراین، روایت وقایع و تبعات جنگ در قالب قصههای سرگرمکننده میتواند ذهن مخاطبان کودک را درگیر کند و آنها در وهله اول، داستان زندگیای را بخوانند که در لابهلای آن، نشانه و اثرات جنگ هم دیده میشود. گفتنی است، کتاب «رَفَح، خط پایان» به نویسندگی علیالله سلیمی و تصویرگری سمیراسادات شفیعی اثری از مجموعهکتابهای «ملت قهرمان» است که از سوی انتشارات مدرسه در 24 صفحه مصور رنگی و بهای 60 هزار تومان برای کودکان بالای هفت سال منتشر شده است.
مهر
مهرمهر