آذربایجان شرقی- در جلسه نقد و بررسی موسسه فرهنگی تبریز شناسی، از رمان «اومسوق»، به عنوان ۵ رمان برتر معاصر آذربایجان نام برده شد که حوادث تاریخی دوره فرقه دموکرات را روایت میکند. به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در تبریز، اومسوق نوشته احد رستم اوغلو، حوادث خونبار پس از آذرماه ۱۳۲۵ را روایت میکند که طی آن حکومت پهلوی به بهانه آزادسازی آذربایجان، کشتار و جنایت و نابودی فرهنگ و هویت مردمان این خطه را در پیش گرفت. حوادثی چون کتاب سوزی تا نسل کشی و حذف زبان یک ملت و انکار هویت و تاریخ آنان در قالب رمانی تاریخی با متنی ساده و روان نگاشته شده و گویی تجربه زیستی نویسنده را به تصویر کشیده است. حسن ثمودی نویسنده در جلسه نقد و بررسی رمان اومسوق مورد این رمان گفت: بدون شک اومسوق یکی از ۵ رمان مهم ادبیات آذربایجان معاصر محسوب میشود که به خوبی حوادث تاریخی را در داخل ساختار رمان گنجانده است. وی استفاده از زبان ساده را نقطه قوت این کتاب دانست و افزود: نویسنده با تسلط خود، کتاب را با جملات ساده و روان داستان پردازی کرده به طوری که خواندنش حتی برای کسانی که آذری را نمیتوانند خوب بخوانند، آسان کرده و از معلم تا زن خانهدار زبان آن را میفهمد. ثمودی همچنین افزود: این رمان یک رویداد فراموش شده را با متد روز یادآوری و موضوعی را که قهرمان داستان سالها در دل خود نگه داشته، بازگویی میکند. وی با بیان اینکه زبان و نحوه بیان از ویژگیهای مهم رمانهای خوب است، گفت: اومسوق کمدی تلخی است که حوادث را همزمان با گریه و خنده به نمایش می گذارد. ثمودی با بیان اینکه تاریخ همواره از فیلترهای مختلف عبور کرده و روایتهای قالب را بر ما تحمیل میکند، تصریح کرد: این رمان یکی از آثار قابل تامل در خصوص حوادث دهههای حوادث فرقه دموکرات به شمار میآید. نگار خیاوی، از نویسندگان آذربایجان نیز در این جلسه، زبان ساده و روان این اثر را از مهمترین ویژگیهای آن دانست و گفت: راوی ابتدا با یک نیش و کنایه خواننده را به خود جلب میکند اما کم کم راوی خود را معرفی و وارد داستان میکند. وی ادامه داد: رمان به گونهای تصویر سازی شده که گویی خواننده در تمام صحنههای آن دوران حاضر و ناظر است. خیاوی با اشاره به استفاده از دیالوگهای ساده و صمیمی و ساده رایج ترکی آذربایجان اظهار داشت: این رمان با متن قوی و ساختار داستانی پیوسته هر لحظه را برای خواننده تصویرسازی می کند. وی تاکید کرد: مشخص است که نویسنده روی زبان نوشتار خیلی کار کرده تا ضمن سادگی و روان بودن، قابل لمس و تجربه باشد. محمد رمضانی، نویسنده و منتقد ادبی تبریزی نیز سخنان خود را به ارتباط نام و محتوای کتاب اختصاص داد و گفت: اومسوق در ترکی آذربایجانی به معنای ناامید، مایوس و ناکام آمده و حکایت مردمانی است که به علائق و دوست داشتنهای خود نمیرسند. وی با بیان اینکه ناکام در اصطلاح به کسی میگویند که ازدواج نکرده باشد، افزود: راوی داستان با بازگشت خود تلاش دارد به آرزوهایی که از دست داده و بدانها نرسیده، بپردازد. رمضانی با بیان اینکه سراسر کتاب ناکامی را روایت میکند، تصریح کرد: ناکامی نه تنها راوی داستان بلکه کاراکترهای کتاب را هم شامل شده و به همین خاطر نیز اسم اومسوق خیلی عامدانه و سرشار از معنا انتخاب شده است. این نویسنده و منتقد ادبی، مضمون اصلی رمان را بازگشت به ریشه و اصالت و هویت و فرهنگ دانست و یادآور شد: ملت شرق همیشه به روزگار وصل خویش باز میگردد و این خصوصیتی است که در ملتهای غرب دیده نمیشود. فرحناز اسلامی، دیگر منتقد حاضر در این جلسه نیز اومسوق را رمانی در سبک رئالیسم و تلفیق واقعیت و داستان دانست که در آن شخصیتها نه قهرمانند و نه ضد قهرمان. وی با بیان اینکه این ویژگی ضعف کاراکتر پردازی نیست گفت: این رمان روایت بقا و همزیستی است نه تغییر و دگرگونی. به اعتقاد وی این رمان ارمانگرایی صرف نیست و نوعی تقدم نان بر آرمان را به تصویر میکشد. اومسوق حکایت ظلم و ستمی است که در یک برهه تاریخی بر مردمان آذربایجان رفته بهانه ای شده تا نسل کشی و کتاب سوزی و حذف زبان و انکار هویت و تاریخ آنان را توجیه نماید. خط اصلی قصه در سالهای پس از آدر ۱۳۲۵ و وقایع خونباری که پهلوی با نام آزادسازی آذربایجان به راه انداختند و در ویران ساختن ارزشهای سرزمین خود از دشمن پیشی گرفته و افراطی تر از آنان عمل می کنند.
ایبنا
ایبناایبنا