راز ۱۱۳ ساله معبد مرموز بالاخره فاش شد

باستانشناسان ترکیه پس از بیش از یک قرن، راز یکی از مرموزترین بناهای باستانی این کشور را حل کردند. به گزارش خبرفوری، بنایی که از زمان کشف آن در سالهای ۱۹۱۲ و ۱۹۱۳ میلادی، تصور میشد به الهه «دمتر» تعلق دارد، اکنون بر اساس پژوهشهای جدید به عنوان دومین معبد شناختهشده الهه «هکاته» در آناتولی شناسایی و مستند شده است. این کشف میتواند نگاه پژوهشگران به تاریخ مذهبی و اسطورهای منطقه را تغییر دهد و اهمیت تاریخی محوطه باستانی یالواچ در استان اسپارتا را بیش از پیش افزایش دهد. این بنای تاریخی در محوطه مقدس «گمن» در ارتفاع حدود ۱۶۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد؛ جایی که در دوران باستان به افتخار خدای ماه، ساخته شده بود. بیش از یک قرن پیش، باستانشناسان در جریان حفاریهای اولیه بقایای یک معبد کوچک را در این محل کشف کردند، اما به دلیل کمبود شواهد، گمان میرفت این بنا به «دمتر»، الهه کشاورزی، حاصلخیزی و برداشت محصول در اساطیر یونان، تعلق داشته باشد. از آن زمان تاکنون این سازه بدون نام مشخص و با عنوان «معبد کوچک» شناخته میشد. اکنون پس از ۱۱۳ سال، تحقیقات گستردهای که زیر نظر پروفسور «محمد اوژهانلی»، استاد گروه باستانشناسی دانشگاه سلیمان دمیرل، انجام شده، این فرضیه قدیمی را رد کرده است. بررسی دقیق آثار بهدستآمده از حفاریهای جدید و همچنین بازنگری در یافتههای گذشته نشان میدهد این بنا در واقع به «هکاته»، یکی از کهنترین الهههای آناتولی، تعلق داشته است. به گفته سرپرست کاوشها، وجود نقشبرجستهها و پیکرههای هکاته در محل و ارتباط مستقیم این الهه با آیین پرستش خدای ماه، مهمترین شواهدی هستند که هویت واقعی این معبد را اثبات میکنند. هکاته در اساطیر باستان جایگاه ویژهای دارد. او که ریشهای آناتولیایی و بهویژه کاریایی دارد، در آثار شاعر یونانی «هزیود» نیز از او یاد شده است. این الهه معمولا با سه بدن یا سه چهره به تصویر کشیده میشود؛ نمادی از تسلط او بر آسمان، زمین و دریا. همچنین بر تاج او نقش هلال ماه دیده میشود که ارتباطش با ماه را نشان میدهد. پژوهشگران میگویند هکاته نماد جنبه تاریک ماه، مرگ، جهان زیرین و گذر میان زندگی و مرگ است و به همین دلیل حضور معبد او در کنار پرستشگاه خدای ماه کاملا منطقی به نظر میرسد. در مقابل، دمتر که الهه کشاورزی و باروری است، هیچ پیوند شناختهشدهای با آیین پرستش خدای ماه ندارد. به گفته سرپرست کاوشها، این کشف از نظر علمی اهمیت فراوانی دارد، زیرا تاکنون تنها یک معبد هکاته در آناتولی، واقع در استان موغلا، به طور قطعی شناخته شده بود و اکنون معبد یالواچ به عنوان دومین نمونه مستند این آیین ثبت شده است. این موضوع میتواند اطلاعات تازهای درباره گسترش باورهای مذهبی در آناتولی باستان و ارتباط میان خدایان محلی و اساطیر یونانی در اختیار پژوهشگران قرار دهد.