مرحله جدید کالابرگ کلید خورد اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن فروشگاههای طرف قرارداد باید به سامانه ملی کالابرگ متصل شوند تا فرآیند خرید، تسویه و نظارت بر اجرای طرح شفافتر شود. براساس اعلام یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، فروشگاههای زنجیرهای، شرکتهای حقوقی چندشعبهای و واحدهایی که بیش از یک میلیارد تومان فروش کالابرگی در ماه دارند، تا پایان شهریور فرصت دارند به سامانه فروشگاهی متصل شوند. فروشگاههای خرد با فروش ماهانه کمتر از یک میلیارد تومان نیز تا پایان آذرماه فرصت خواهند داشت صندوق فروشگاهی نصب کنند. به گفته وی، قرار است نرمافزار ویژهای روی دستگاههای فروش نصب شود تا اقلام خریداریشده از طریق بارکد ثبت شوند؛ اقدامی که امکان رصد دقیقتر نوع کالا، کنترل تخلفات، بررسی تخفیفها و رفع سریعتر مغایرتهای مربوط به تسویه را فراهم میکند. اتصال فروشگاهها به این سامانه در شرایطی دنبال میشود که تاخیر در پرداخت مطالبات برخی فروشگاههای طرف قرارداد، در هفتههای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای اجرای طرح کالابرگ تبدیل شده است. ابتدا شماری از واحدهای صنفی از تاخیر بیش از دو هفتهای در دریافت مطالبات خبر دادند و در ادامه، برخی مغازهداران مدت انتظار را حدود ۲۵ روز اعلام کردند. این تاخیر برای سوپرمارکتها و واحدهای عرضه مواد پروتئینی که باید موجودی خود را بهصورت روزانه یا هفتگی تامین کنند، دشواری بیشتری ایجاد کرد و تعدادی از آنها اعلام کردند که بهطور موقت پذیرش کالابرگ را متوقف کردند. اندایش درباره علت این تاخیرها نیز گفت: در برخی پروندهها، شماره شبای معرفیشده مشکل داشته یا اطلاعات صاحب درگاه پرداخت با کد ملی ثبتشده مطابقت نداشته است. در پروندههایی که مغایرتی وجود نداشته باشد، واریز انجام میشود. وزارتخانه بهمحض دریافت منابع، حتی در ساعات شب، عملیات تسویه با فروشگاهها را انجام میدهد. او با اشاره به اینکه چرخه معمول تسویه در بازار عمدهفروشی گاهی بین دو تا چهار هفته زمان میبرد، گفته است تلاش میشود فروشگاههای زنجیرهای، واحدهای چندشعبهای و اصنافی که از ابتدای اجرای طرح همراه بودهاند، در اولویت تسویه قرار گیرند. بخشی از وقفه اخیر نیز به اختلال در سامانههای بانکی بازمیگردد. در این موارد، ممکن است وضعیت یک پرداخت در سامانه «تسویهشده» ثبت شده باشد، اما مبلغ بهدلیل اختلال بانک مقصد هنوز در حساب فروشنده قابل برداشت نباشد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز اعلام کرده است: «کالابرگ تا ۲۵ تیرماه تسویه مالی شده است. برخی فروشگاهها بهدلیل اختلالات سامانههای بانکی، هنوز مبلغ تسویهشده را دریافت نکردهاند.» موضوع مطالبات فروشگاهها در ستاد اقتصادی دولت نیز بررسی شد و رئیسجمهوری دستور داد منابع مورد نیاز از مسیر دیگری تامین و مطالبات باقیمانده در کوتاهترین زمان پرداخت شود. درکنار آن، پیگیری مغایرتهای بانکی و حسابهایی که وجه تسویهشده را دریافت نکردهاند، ادامه دارد. با وجود این چالشها، آنچه در اظهارات فروشندگان بیش از همه به زمان بازگشت پول مربوط میشود. بسیاری از فروشندگان میگویند کالابرگ مشتری و فروش آنها را افزایش داده و تنها انتظارشان این است که تسویهها مانند ماههای نخست، با زمانبندی مشخص و قابل پیشبینی انجام شود. کالابرگ الکترونیکی مسیر خود را با اجرای آزمایشی در چند شهرستان آغاز کرد و بهتدریج دامنه آن گسترش یافت. خانوارها امکان یافتند اعتبار اختصاصیافته را برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی از فروشگاههای زنجیرهای، سوپرمارکتها، خواربارفروشیها و واحدهای عرضه مواد پروتئینی هزینه کنند. شبکه پذیرندگان نیز توسعه یافت؛ بهطوری که بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه به طرح متصل شدند و حدود ۸۰ درصد خریدها در فروشگاههای خرد و محلی انجام گرفت. در نخستین دوره اجرای گسترده طرح نیز بیش از ۸۰ هزار میلیارد تومان خرید کالابرگی ثبت شد؛ رقمی که نشان میدهد بخش بزرگی از اعتبار طرح، بهجای گردش صرف در فروشگاههای بزرگ، وارد چرخه مالی واحدهای صنفی محلی شده است. به گفته خردهفروشان، ورود به طرح تنها به معنای فروش اقلام مشمول کالابرگ نبود. بسیاری از مشتریان پس از خرید روغن، برنج، لبنیات، مرغ یا گوشت، سایر کالاهای موردنیاز خود را نیز از همان فروشگاه تهیه میکردند. معاونت رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با تایید این اثر جانبی، اعلام کرده است افزایش مراجعه مشتریان، فروش کالاهای خارج از فهرست کالابرگ را نیز افزایش داده است. یکی از فروشندگان درباره اثر طرح بر کسبوکارش میگوید: «از وقتی کالابرگ عرضه شده، فروش تقریبا دو برابر شده و روی فروش همه محصولات تاثیر گذاشته است.» فروشنده دیگری نیز روغن، برنج، گوشت و مرغ را در صدر خریدهای کالابرگی میداند و اثر طرح بر فروش را «محسوس» توصیف میکند. در مقاطعی نیز برخی فروشگاههای حضوری و اینترنتی تا ۱۰ درصد تخفیف برای خریدهای کالابرگی در نظر گرفتند؛ بهگونهای که خانوارها میتوانستند با یک میلیون تومان اعتبار، تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان کالا خریداری کنند. این تخفیفها در کنار افزایش تعداد مشتریان، انگیزه بیشتری برای حضور فروشندگان در طرح ایجاد کرد. کالابرگ طی دو سال گذشته، علاوه بر پوشش بخشی از هزینه سبد غذایی خانوارها، برای بسیاری از واحدهای صنفی نیز به افزایش مشتری و فروش منجر شده است. اکنون دولت امیدوار است با اتصال فروشگاهها به سامانه ملی کالابرگ، علاوه بر افزایش شفافیت و نظارت، مشکلات مربوط به مغایرتهای بانکی و فرآیند تسویه نیز کاهش یابد و اجرای طرح با نظم بیشتری ادامه پیدا کند.
