جام جهانی ۲۰۲۶؛ رکوردشکنی فیفا در پاداش‌های میلیاردی

در آستانه برگزاری فینال جام جهانی ۲۰۲۶، ابعاد اقتصادی این رویداد بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه رسانههای جهانی قرار گرفته است. براساس مصوبات فیفا، مجموع پاداشهای اختصاصیافته به تیمها در این دوره به ۶۵۵ میلیون دلار افزایش یافته است؛ رقمی که بیانگر جهشی قابلتوجه نسبت به دوره پیشین و همسو با گسترش ساختار مسابقات به ۴۸ تیم است. در رأس این هرم مالی، تیم قهرمان قرار دارد که با کسب عنوان اول، ۵۰میلیون دلار پاداش (معادل تقریبی نه هزار و چهارصد و سی میلیارد تومان) دریافت خواهد کرد؛ در حالی که نایبقهرمان نیز سهمی معادل ۳۳ میلیون دلار (معادل تقریبی ۶ هزار میلیارد تومان) به دست میآورد. این ارقام صرفاً در چارچوب پاداش عملکردی تعریف میشوند و جدا از کمکهزینههای مشارکت و آمادهسازی، به فدراسیونها پرداخت خواهند شد. در این میان، دیدار ردهبندی همچنان جایگاه مشخصی در نظام توزیع منابع مالی دارد و نتیجه آن بهطور مستقیم بر سهم نهایی تیمها اثرگذار است. تیم پیروز در این مسابقه با قرار گرفتن در جایگاه سوم، ۲۹ میلیون دلار (معادل تقریبی پنج هزار و ۴۵۰ میلیارد تومان) دریافت میکند، در حالی که تیم بازنده به عنوان چهارم بسنده کرده و ۲۷ میلیون دلار (معادل تقریبی پنج هزار میلیارد تومان) به دست میآورد؛ اختلافی دو میلیون دلاری که اگرچه در مقیاس کلان چندان چشمگیر به نظر نمیرسد، اما در سطح فدراسیونها و نظام پاداشدهی به بازیکنان، اهمیت خود را حفظ کرده است. این سازوکار نشان میدهد که حتی بازی ردهبندی نیز، فراتر از جنبهای تشریفاتی، کارکرد اقتصادی مشخصی در ساختار جام جهانی دارد. مروری بر دادههای رسمی جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، تصویر دقیقتری از روند صعودی این پاداشها ارائه میدهد. در آن دوره، تیم قهرمان ۴۲میلیون دلار دریافت کرد، نایبقهرمان ۳۰میلیون دلار به دست آورد، تیم سوم ۲۷ میلیون دلار پاداش گرفت و تیم چهارم نیز ۲۵ میلیون دلار سهم برد. مقایسه این ارقام با پاداشهای تعیینشده برای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که سهم قهرمان با افزایشی هشت میلیون دلاری مواجه شده و سایر تیمهای حاضر در جمع چهار تیم پایانی نیز رشد تدریجی اما معناداری را تجربه کردهاند. این افزایشها در چارچوب سیاستهای مالی جدید فیفا و رشد درآمدهای تجاری، حق پخش و مشارکتهای اسپانسری قابل تحلیل است. جام جهانی ۲۰۲۶ را میتوان نمادی از ورود فوتبال ملی به مرحلهای تازه از اقتصاد ورزش دانست؛ مرحلهای که در آن موفقیت در زمین مسابقه، همزمان با دستاوردهای مالی قابلتوجه تعریف میشود و رقابت برای کسب جام، با رقابت برای سهم بیشتر از یکی از بزرگترین صندوقهای مالی ورزش جهان گره خورده است. چنین روندی نشان میدهد که جام جهانی دیگر تنها یک رویداد ورزشی نیست، بلکه به اکوسیستمی اقتصادی و پیچیده تبدیل شده است که در آن هر نتیجه، پیامدی مستقیم در تراز مالی فوتبال ملی کشورها دارد.