یک رسانه خارجی با انتشار جزئیاتی از تکمیل اولین محموله جنگنده سوخو ۳۵ توسط روسیه برای ایران، از آمادگی نهایی ۲۰ فروند از این پرندههای رزمی پیشرفته خبر داد. گزارشهای تازه حاکی از آن است که روسیه مراحل ساخت و تجهیز نخستین محموله شامل بیست فروند جنگنده پیشرفته سوخو-۳۵ را برای نیروی هوایی ایران به اتمام رسانده که این اقدام بزرگترین نوسازی ناوگان هوایی تهران پس از چندین دهه وقفه به شمار میرود. طبق آخرین اخبار نظامی، همزمان با تکمیل این فرایند، کشورمان در حال طی مراحل فشرده آموزشی برای خلبانان خود و انجام تغییرات گسترده در زیرساختهای پایگاههای هوایی است تا زمینه را برای پذیرش و بهکارگیری این پرندههای پیچیده از سال ۲۰۲۶ میلادی فراهم آورد. آغاز فرایند تحویل جنگنده سوخو ۳۵ به ایران گزارشهای منتشر شده در مجله نظامی «میلیتاری واچ» (Military Watch Magazine) از نهایی شدن مراحل آمادهسازی نخستین محموله ۲۰ فروندی جنگنده سوخو ۳۵ برای نیروی هوایی ایران در کارخانه هوانوردی «کومسومولسک-نا-آمور» روسیه خبر میدهند. بر اساس اطلاعات استخراج شده از اسناد نظامی و صنعتی فاش شده در اواخر سال ۲۰۲۵، ایران نه تنها تمامی هزینههای سنگین مرتبط با نگهداری، انبارداری استاندارد و پشتیبانی فنی این جنگندهها را در مدت زمان باقیماندن در خاک روسیه تقبل کرده است، بلکه شواهد نشان میدهد که در آن مقطع، خط تولید ۱۶ فروند از این سفارش در مراحل نهایی ساخت بوده و اکنون با تحقق کامل ظرفیت ۲۰ فروندی، مسیر انتقال عملیاتی آنها به ایران کاملاً هموار شده است. توافق دفاعی میان تهران و مسکو که در سال ۲۰۲۳ منعقد شد، نخستین خرید کلان جنگنده توسط ایران از دهه ۱۹۹۰ میلادی محسوب میشود که علاوه بر جنگنده سوخو ۳۵، شامل بالگردهای تهاجمی پیشرفته میل می-۲۸ و جتهای آموزشی یاکوولف یاک-۱۳۰ است. جتهای یاک-۱۳۰ از سپتامبر ۲۰۲۳ وارد ایران شدند تا بهطور اختصاصی وظیفه آموزش خلبانان زبده ایرانی برای هدایت پیچیدگیهای فنی و دیجیتالی سوخو-۳۵ را بر عهده بگیرند. این جنگنده چندمنظوره با شعاع عملیاتی نزدیک به ۱۶۰۰ کیلومتر، ظرفیت تهاجمی ایران را به سطحی ارتقا میدهد که میتواند اهداف حساس و استراتژیک را در عمق خاک دشمن با دقت بسیار بالا هدف قرار دهد. ویژگی بارز سوخو-۳۵، توانایی عملیاتی فوقالعاده آن در باندها و فرودگاههای کوتاه، غیرتخصصی یا موقت است که نیاز به پایگاههای هوایی گسترده و آسیبپذیر را به شدت کاهش میدهد. جایگاه فنی و عملیاتی سوخو ۳۵ در نبردهای مدرن اگرچه تحلیلگران نظامی اذعان دارند که جنگنده سوخو ۳۵ از نظر فناوری پنهانکاری در مدلهای نسل پنجم نظیر جنگنده اف ۳۵ آمریکا یا جنگندههای رقیب چینی نیست، اما به دلیل برخورداری از گستردهترین تجربه رزمی جهانی در میدانهای نبرد واقعی و قابلیت بهروزرسانی مداوم سامانههای موشکی هوابههوای خود، همچنان به عنوان یک مهره کلیدی و بیرقیب در آسمان شناخته میشود. در حالی که ظرفیت تولید سالانه روسیه به طور معمول حدود ۱۴ فروند بوده است، مدیران ارشد شرکت هواپیماسازی متحد (UAC) تأیید کردهاند که با اولویتبندی مطلق سفارشهای ایران، ظرفیت تولید در سالهای پیش رو به گونهای تنظیم شده که تحویل این جنگندهها به یگانهای عملیاتی ایران با سرعت انجام پذیرد. بر اساس اسناد رسمی دولت روسیه، مجموع سفارش ایران ۴۸ فروند جنگنده است. گسترش برنامه نوسازی هوایی در کنار پروژه سوخو ۳۵، گزارشهای تکمیلی و منابع روسی در ژوئن ۲۰۲۶ نشان میدهد که تهران ۱۲ فروند جنگنده سوخو-۳۰ اسام۲ را نیز سفارش داده است که انتظار میرود تحویل آنها از اواسط سال ۲۰۲۷ با استفاده از هواپیماهای منتقل شده از یگانهای فعال روسیه آغاز شود. سوخو-۳۰اسام۲ به عنوان گزینهای اقتصادیتر و با نگهداری آسانتر، مکمل بسیار مناسبی برای سوخو-۳۵ در مأموریتهای ضربتی و آموزشهای تاکتیکی خواهد بود. در همین راستا، تیمهای فنی و مهندسی ایران در حال بازسازی و تقویت زیرساختهای پایگاه هوایی همدان هستند تا با نصب شبیهسازهای پرواز فوقپیشرفته و بومیسازی شده، محیطی کاملاً استاندارد برای بهرهبرداری از این جنگندهها فراهم کنند. هرچند گمانهزنیهایی مبنی بر علاقه ایران به تهیه جنگنده نسل پنجم سوخو-۵۷ وجود دارد، اما محدودیتها در خط تولید روسیه احتمال تحویل آن را حداقل تا سال ۲۰۳۰ به تعویق انداخته است. تأثیر ورود جنگندههای جدید بر بازدارندگی ایران این نوسازی بزرگ در شرایطی صورت میگیرد که ایران همچنان به استفاده از جنگندههای کلاسیک دوران جنگ سرد مانند اف-۱۴، اف-۴ و اف-۵ ادامه میدهد که علیرغم قدمت، در مأموریتهای اخیر و در رویاروییهای احتمالی با ناوگانهای مدرن، توانمندیهای عملیاتی قابل قبولی از خود نشان دادهاند. ورود این ناوگان جدید علاوه بر برتری تاکتیکی به معنای خروج تدریجی ایران از انزوای خرید تسلیحاتی پس از جنگ سرد و تثبیت موقعیت نظامی این کشور به عنوان قدرت برتر هوایی در معادلات پیچیده خاورمیانه است. تحلیلگران تأکید میکنند که ورود جنگنده سوخو ۳۵، توانایی عملیاتی دوربرد تهران را در سراسر پهنه خاورمیانه به گونهای تقویت خواهد کرد که معادلات بازدارندگی در برابر تهدیدات فرامنطقهای بازتعریف شده و فضای مانور برای نیروهای هوایی متخاصم بهشدت محدود خواهد گردید، چرا که این جنگنده سامانههای راداری پیشرفته و توان حمل مهمات دوربرد را داراست.
آوش
آوشآوش