نتانیاهو که جنگ اخیر را با هدف تغییر موازنه قدرت آغاز کرد، اکنون در موقعیتی قرار گرفته که هم در داخل و هم در عرصه بینالمللی با پیامدهای سیاسی سنگینی روبروست. توافق اولیه آمریکا با ایران برای توقف جنگ اخیر، شکافی کمسابقه در روابط واشنگتن و تلآویو ایجاد کرده است؛ شکافی که به باور تحلیلگران، بیش از هر چیز موقعیت سیاسی بنیامین نتانیاهو را تهدید میکند. نخستوزیر اسرائیل اکنون «بزرگترین بازنده» جنگی است که خود به گسترش آن در منطقه دامن زد. این توافق که پس از ماهها درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران شکل گرفته، شامل تعلیق بخشی از تحریمهای نفتی، بازگشایی تدریجی مسیرهای مالی و ازسرگیری مذاکرات هستهای است. همزمان، گزارشها حاکی از آن است که کنترل عملی ایران بر تنگه هرمز نیز بهطور ضمنی پذیرفته شده؛ موضوعی که در اسرائیل و میان برخی محافل واشنگتن با نگرانی جدی روبهرو شده است. ترامپ در دفاع از این توافق آن را بخشی از راهبرد «صلح از طریق قدرت» معرفی کرده، اما منتقدان آن را عقبنشینی آشکار آمریکا در برابر تهران میدانند. فروپاشی «ویژهترین رابطه»؛ واشنگتن و تلآویو مهمترین پیامد این بحران نه در میدان جنگ، بلکه در روابط راهبردی آمریکا و اسرائیل رخ داده است. دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو «تقریباً دیگر با هم صحبت نمیکنند» و کاخ سفید، نخستوزیر اسرائیل را مسئول کشاندن آمریکا به «جنگی غیرقابل پیروزی» میداند. این در حالی است که در دهههای پس از جنگ سرد، روابط دو کشور به اوج همگرایی رسیده بود؛ آمریکا به بزرگترین تأمینکننده کمک نظامی اسرائیل تبدیل شد و لابیهای طرفدار اسرائیل در واشنگتن قدرت بیسابقهای یافتند. اما از سال ۲۰۱۵ و تلاش نتانیاهو برای تخریب توافق هستهای اوباما با ایران، این اجماع دچار فرسایش شد. دوره اول ریاستجمهوری ترامپ نیز این شکاف را تشدید کرد؛ انتقال سفارت آمریکا به قدس، بهرسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان و خروج از برجام، همگی به قطبیشدن فضای سیاسی در آمریکا انجامید. اکنون اما، نتیجه این روند به نقطهای رسیده که برای نخستین بار «بیشتر آمریکاییها با فلسطینیها همدلی دارند تا اسرائیلیها». نتانیاهو در بنبست سیاسی و منطقهای در سطح منطقهای، جنگ اخیر نه تنها اهداف اعلامشده اسرائیل را محقق نکرده، بلکه به تقویت موقعیت ایران انجامیده است. نتانیاهو وعده داده بود برنامه هستهای و توان موشکی ایران را از میان خواهد برد و متحدان منطقهای تهران، بهویژه حزبالله را تضعیف خواهد کرد، اما هیچیک از این اهداف محقق نشده است. در مقابل، به گفته تحلیلگران، ایران اکنون «مقاومتر و جسورتر» از پیش ظاهر شده است. در سطح داخلی نیز نتانیاهو با فشار فزایندهای روبهروست. حمایت او از سیاستهای راست افراطی، گسترش شهرکسازی و جنگهای پیدرپی در غزه و لبنان، جایگاه سیاسی او را تضعیف کرده است. با این حال، به باور کارشناسان، بحران اصلی نه در سیاست داخلی، بلکه در «تخریب رابطه ویژه آمریکا و اسرائیل» نهفته است. در چنین شرایطی، نخستوزیر اسرائیل در موقعیتی دوگانه گرفتار شده است؛ اگر در برابر خواستههای ترامپ مقاومت کند، خطر فروپاشی توافق و تشدید درگیری با ایران وجود دارد؛ و اگر تبعیت کند، حمایت پایگاه داخلی و متحدان راستگرای خود را از دست خواهد داد. به گفته تحلیلگران، پیامدهای این گسست میتواند عظیم باشد؛ پایان برتری استثنایی اسرائیل، تضعیف رؤیای «اسرائیل بزرگ»، توقف گسترش توافقهای ابراهیم، و کاهش انزوای ایران. در نهایت، امنیت اسرائیل نه بیشتر، بلکه کمتر خواهد شد. نتانیاهو همه چیز را بر پیروزی کامل بر ایران گذاشت و شکست خورد. اکنون باید پیامد آن را بپذیرد؛ دیگر بهانهسازی کافی است؛ وقت کنارهگیری است.
افکارنیوز
افکارنیوزافکارنیوز