مهدی حاجیوند، کارشناس اقتصاد ورزش- هلند از جمله کشورهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶، بهعنوان یکی از مدعیان همیشگی فوتبال جهان، و نمادی از چالش عمیق میان «اقتصاد پویای ورزشی در سطح باشگاهی» و «هزینههای سرسامآور رقابت در بزرگترین رویداد جهانی» مورد توجه قرار میگیرد. به گزارش تجارت نیوز، هلند با جمعیتی حدود ۱۷.۵ میلیون نفر و یکی از توسعهیافتهترین اقتصادهای اروپا، فوتبال را بهعنوان یک صنعت چندوجهی در خود جای داده است. با این حال، حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ که به دلیل میزبانی در آمریکای شمالی با فاصلههای جغرافیایی زیاد و هزینههای لجستیکی بیسابقه همراه است، پرده از واقعیتی تلخ برای نهادهای مالی فوتبال هلند برداشته است؛ بر اساس اذعان صریح مدیران فدراسیون فوتبال هلند (KNVB)، تیم ملی این کشور تنها در صورت کسب عنوان قهرمانی قادر به کسب سود مالی خواهد بود و هر نتیجه دیگری، از جمله نایبقهرمانی، به معنای ثبت کسری بودجه چندمیلیون یورویی است . ناترازی تاریخی؛ وقتی بدهیها از جام جهانی پیشی میگیرد برآوردهای فدراسیون هلند نشان میدهد که حتی حضور در دیدار نهایی و کسب عنوان نایبقهرمانی، به دلیل تحمل هزینههای اقامت، حملونقل بینشهری و آمادهسازی در سه کشور میزبان (آمریکا، کانادا و مکزیک) تا آخرین روزهای مسابقات، میتواند منجر به زیانی حدود ۲۰۰ تا ۳ میلیون یورویی شود. این در حالی است که قهرمانی در جام تنها ۶ میلیون یورو سود عاید این فدراسیون خواهد کرد. ماریان فن لیوون، عضو هیات مدیره KNVB، صراحتاً اعلام کرده است که هزینههای این دوره از جام جهانی «غیرعادی» است و افزایش قیمت هتلها و بلیتهای هواپیما در آمریکا، بهعلاوه مسافتهای طولانی بین شهرهای میزبان، بار مالی سنگینی را بر دوش فدراسیونها گذاشته است . معمای اقتصاد باشگاهی؛ رشد درآمد، حاشیه سود ناچیز این ناترازی در سطح تیم ملی، بازتابی از یک روند قدیمی در اقتصاد فوتبال حرفهای هلند است. بر اساس گزارش مرکز تحقیقات اقتصاد ورزش (SERC) در مورد لیگ برتر هلند (اریدیویزی)، اگرچه درآمد باشگاهها در فصل ۲۰۲۴-۲۰۲۳ رشد داشته است، هزینهها با سرعت بیشتری افزایش یافتهاند و وابستگی باشگاهها به درآمدهای مقطعی ناشی از فروش بازیکنان برای جبران کسری بودجه، به یک هنجار ساختاری تبدیل شده است . نکته قابل توجه اینکه برای نخستین بار در سالهای اخیر، باشگاه پیاسوی توانسته با تکیه بر درآمدهای کلان ناشی از حضور در لیگ قهرمانان اروپا و فروش بازیکنان، از نظر میزان درآمد کل از آژاکس پیشی بگیرد. با این حال، آژاکس همچنان دارای بزرگترین سرمایه (ارزش ویژه) در میان باشگاههای هلندی است و در مقابل، باشگاههایی نظیر ویتسآرنهم و فورتونا سیتارد با سرمایه منفی (بدهی بیش از دارایی) دستوپنجه نرم میکنند که بیانگر شکنندگی مالی بخش قابلتوجهی از فوتبال این کشور است . صادرات استعداد و سرمایهگذاری بر آینده در کنار این چالشها، هلند به عنوان یکی از قطبهای تولید و صادرات استعداد در جهان شناخته میشود. بر اساس گزارش رصدخانه فوتبال CIES، هلند با در اختیار داشتن ۳۶۷ بازیکن لژیونر در می ۲۰۲۲، در رتبه دهم جهان و یکی از بالاترین نرخهای رشد صادرات بازیکن (با افزایش ۶۰ درصدی نسبت به ۲۰۱۷) قرار دارد . این اکوسیستم، با تکیه بر آکادمیهای قدرتمند باشگاههایی چون آژاکس، پیاسوی و فاینورد، همواره به عنوان یک کارخانه سودآور تولید سرمایه انسانی عمل کرده است. با این حال، ارزشگذاریهای جدید CIES نشان میدهد که آینده این صنعت به فروش ستارگان جوانی مانند گیوایرو رید (فاینورد) با ارزش تخمینی ۴۰ میلیون یورو یا کیس اسمیت (آلکمار) با ارزش ۳۰ میلیون یورو وابسته است . این فروشها نه تنها چرخه مالی باشگاهها را میچرخانند، بلکه به عنوان یک منبع کلیدی برای جبران کسریهای عملیاتی این باشگاهها عمل میکنند. تقابل اقتصاد خرد و کلان در روزهای جام جهانی در حالی که فدراسیون و باشگاهها با لبههای تیز اقتصاد دست و پنجه نرم میکنند، جام جهانی ۲۰۲۶ از منظر اقتصاد کلان و خرد، فرصتهای بینظیری را برای کسبوکارهای هلندی رقم زده است. بر اساس تحلیلهای اقتصادی، برگزاری این مسابقات در آمریکای شمالی، ضمن ایجاد درآمدی بالغ بر ۱۰ میلیارد یورو برای کشورهای میزبان، برای هلند نیز به عنوان یک بازار صادراتی و خدماتی حائز اهمیت است. شرکتهای هواپیمایی، آژانسهای مسافرتی، مؤسسات مالی فعال در حوزه تراکنشهای بینالمللی و حتی تولیدکنندگان نوشیدنی و رسانههای ورزشی هلند، از موج تقاضای ناشی از این رویداد بهره خواهند برد. با این حال، کارفرمایان هلندی نیز با پدیدهای به نام «کاهش بهرهوری» در روزهای مسابقه مواجه هستند. برآوردها حاکی از آن است که غیبت، تأخیر و کاهش تمرکز کارکنان در طول جام جهانی میتواند خسارتی حدود ۳۸۸ میلیون دلاری بر اقتصاد این کشور تحمیل کند. جمعبندی؛ میراثی با طعم تلخ و شیرین اقتصاد فوتبال هلند در سال ۲۰۲۶، تصویرگر تقابل دو نیروی متضاد است: از یک سو، صنعتی با چالشهای ساختاریِ بدهی و وابستگی به نتایج لحظهای در بزرگترین رویدادهای بینالمللی و از سوی دیگر، یک اکوسیستم پویا در سطح باشگاهی و فرصتهای کلان اقتصادی ناشی از میزبانیهای بینقارهای. چالش اصلی KNVB در این دوره، نه تنها جبران کسری بودجهای است که با یک پیروزی تاریخی قابل حل است، بلکه تغییر مدل کسبوکار برای کاهش وابستگی به جوایز نقدی فیفا و مدیریت هزینههای سرسامآور در دنیای فوتبال مدرن است. هلند با وجود این ناترازیها، همچنان نشان میدهد که در عرصه سرمایهگذاری و تولید استعداد، یکی از کارآمدترین ساختارهای جهان را در اختیار دارد، هرچند که این ساختار برای سودآوری در بزرگترین صحنه ورزشی، به یک معجزه ورزشی نیاز دارد. گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز