بسیار پیشتر از آنکه مفهوم «پیادهراه» و شهرهای انسانمحور به گفتمان اصلی برنامهریزی شهری در جهان تبدیل شود، تبریز، شهر اولینها، پیشگام این حرکت بود. همشهری آنلاین- فاطمه عباسی: در قلب بافت تاریخی این شهر، گذری آجری به نام «کوچه پاساژ» قرار دارد که داستانی بیش از یک قرن نوگرایی و تبادل فرهنگی را روایت میکند. این کوچه که در دوران قاجار و با مشارکت مهندسان فرانسوی ساخته شد، لقب نخستین پیادهراه شهری ایران را بر پیشانی خود دارد؛ فضایی که منحصراً برای عبور و مرور عابران پیاده طراحی شده بود تا تجربهای نوین از حضور در شهر را خلق کند. تصویری که از این گذر در سال ۱۲۹۷ خورشیدی، در اواخر سلطنت احمدشاه قاجار، به یادگار مانده، سندی زنده از این دوران است. این کوچه تنها یک مسیر عبوری نبود، بلکه به سرعت به یکی از مراکز مهم تجاری، فرهنگی و اجتماعی تبریز تبدیل شد. نام «پاساژ» که وامواژهای فرانسوی است، خود گواهی بر این تعامل فرهنگی است. در دل این گذر تاریخی، بناهای ارزشمندی همچون «سینما سولی»، «گراند هتل»، «کلیسای کاتولیک» و «تجارتخانه هاشمی مهر» جای گرفتند که هر یک به نوبه خود، نقشی مهم در زندگی مدرن آن روزهای تبریز ایفا میکردند و امروز همگی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاند. قدم زدن در کوچه پاساژ، سفری کوتاه به دورانی است که تبریز، دروازه ورود ایدههای نو به ایران بود.
