حمله موشکی اخیر سپاه پاسداران به پایگاه التنف، بار دیگر یکی از مهمترین مراکز نظامی آمریکا در غرب آسیا را در کانون توجه قرار داد. به گزارش مشرق، حمله موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طی عملیات «نصر ۲» به پایگاه آمریکایی التنف در جنوب شرقی سوریه، بار دیگر نام یکی از مهمترین پایگاههای نظامی ایالات متحده در غرب آسیا را بر سر زبانها انداخت؛ پایگاهی که طی نزدیک به یک دهه گذشته، به دلیل قرار گرفتن در مثلث مرزی سوریه، عراق و اردن، به یکی از کلیدیترین مراکز اجرای راهبرد نظامی و اطلاعاتی واشنگتن در منطقه تبدیل شده است. گره راهبردی در مثلث مرزی سوریه، عراق و اردن اگر موقعیت جغرافیایی را مهمترین عامل در ارزشگذاری یک پایگاه نظامی بدانیم، التنف را باید یکی از شاخصترین نمونههای این اصل در غرب آسیا دانست؛ پایگاهی که نه به دلیل وسعت، بلکه به واسطه قرار گرفتن در یکی از حساسترین نقاط اتصال سوریه، عراق و اردن، طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین مراکز عملیاتی آمریکا در منطقه تبدیل شده است. پایگاه التنف در استان حمص سوریه و در مجاورت گذرگاه مرزی التنف (Al-Tanf Border Crossing) قرار دارد؛ گذرگاهی که در سمت عراق به گذرگاه الولید (Al-Waleed Border Crossing) متصل میشود و یکی از اصلیترین مبادی زمینی میان دو کشور به شمار میرود. این منطقه در حاشیه بادیه سوریه (Syrian Desert) واقع شده؛ پهنهای وسیع و کمجمعیت که به دلیل نبود مراکز بزرگ شهری، میدان دید گسترده، کاهش موانع طبیعی و امکان رصد تحرکات در فواصل طولانی، شرایط مناسبی برای استقرار سامانههای مراقبتی، تجهیزات شناسایی و یگانهای واکنش سریع فراهم میکند. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران نظامی غربی، التنف را «گره کنترل ارتباطات زمینی جنوب سوریه» توصیف کردهاند. اشراف بر شاهراه بغداد–دمشق یکی از مهمترین دلایل انتخاب این منطقه از سوی آمریکا، اشراف مستقیم بر بزرگراه بینالمللی بغداد–دمشق (Baghdad–Damascus Highway / M۲) است؛ مسیری که از مرز عراق وارد سوریه شده و پس از عبور از بادیه به دمشق میرسد. این محور، یکی از مهمترین شریانهای زمینی منطقه برای جابهجایی نیرو، تجهیزات، کالا و تدارکات محسوب میشود و استقرار در التنف، امکان رصد اطلاعاتی و اثرگذاری عملیاتی بر این کریدور راهبردی را برای نیروهای آمریکایی فراهم میکرد. التنف همچنین از طریق شبکه راههای مرزی، دسترسی سریع به شرق سوریه، غرب عراق و شمال اردن را فراهم میکند و به همین دلیل، به حلقه اتصال میان پایگاههای آمریکا در عراق و اردن تبدیل شده است. این موقعیت، امکان پشتیبانی لجستیکی، جابهجایی سریع نیرو، انتقال تجهیزات و هماهنگی مأموریتهای فرامرزی را در محور جنوبی سوریه افزایش داده و انعطاف عملیاتی قابل توجهی در اختیار فرماندهان آمریکایی قرار داده است. کمربند امنیتی ۵۵ کیلومتری؛ عمق دفاعی التنف اهمیت این موقعیت جغرافیایی سبب شد آمریکا در اطراف پایگاه، منطقه کاهش تنش ۵۵ کیلومتری (۵۵-km Deconfliction Zone) را ایجاد کند؛ محدودهای که طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین لایههای حفاظتی پیرامون التنف تبدیل شد و با ایجاد عمق دفاعی، امنیت تأسیسات، نیروهای مستقر و خطوط ارتباطی این پایگاه را تأمین میکرد. در مجموع، ارزش راهبردی التنف تنها به کنترل یک گذرگاه مرزی یا یک محور مواصلاتی محدود نمیشود. قرار گرفتن این پایگاه در محل تلاقی سه جغرافیای عملیاتی جنوب سوریه، غرب عراق و شمال اردن، آن را به یکی از معدود پایگاههای آمریکا در غرب آسیا تبدیل کرده است که توان اثرگذاری همزمان بر تحولات سه حوزه مرزی را دارد؛ ویژگیای که جایگاه ویژهای برای آن در معماری استقرار نیروها و راهبرد نظامی آمریکا در منطقه ایجاد کرده است. از استقرار موقت تا یک پایگاه چندمنظوره حضور نظامی آمریکا در منطقه التنف، برخلاف بسیاری از پایگاههای این کشور در غرب آسیا، از ابتدا با هدف ایجاد یک پایگاه دائمی آغاز نشد. در سال ۲۰۱۶ و همزمان با گسترش عملیات ائتلاف بینالمللی علیه گروه تروریستی داعش، نیروهای آمریکایی به دلیل نزدیکی به گذرگاه مرزی التنف (Al-Tanf Border Crossing)، این منطقه را بهعنوان یک نقطه عملیاتی موقت برای پشتیبانی از مأموریتهای جنوب شرق سوریه انتخاب کردند. در آن زمان، زیرساختهای موجود محدود بود و فعالیتها عمدتاً با استفاده از تجهیزات سیار، اردوگاههای عملیاتی و مراکز فرماندهی موقت انجام میشد. با تثبیت حضور نیروهای آمریکایی، توسعه زیرساختهای پایگاه بهتدریج آغاز شد. در نخستین مرحله، محل استقرار نیروها، انبارهای لجستیکی، مراکز نگهداری تجهیزات، مسیرهای دسترسی و مراکز فرماندهی و کنترل (Command and Control) ایجاد یا گسترش یافت تا امکان هدایت مأموریتهای زمینی، شناسایی و پشتیبانی بهصورت همزمان فراهم شود. همزمان، شبکه حفاظتی پایگاه نیز توسعه یافت. احداث خاکریزهای دفاعی، استقرار موانع مهندسی، ایجاد مسیرهای گشت، افزایش مواضع دیدهبانی و تقویت لایههای امنیتی، بخشی از اقداماتی بود که برای حفاظت از تأسیسات و نیروهای مستقر انجام شد. در ادامه نیز با توسعه تأسیسات ذخیرهسازی سوخت، انبارهای تجهیزات و قطعات یدکی، محوطههای عملیاتی و مسیرهای ارتباطی داخلی، توان پشتیبانی از مأموریتهای طولانیمدت و جابهجایی سریع نیروها و تجهیزات افزایش پیدا کرد. همزمان با گسترش زیرساختها، ساختار فرماندهی پایگاه نیز ارتقا پیدا کرد و امکان ارتباط و هماهنگی مستمر با سایر پایگاهها و یگانهای آمریکایی در سوریه و منطقه فراهم شد؛ موضوعی که نقش التنف را از یک محل استقرار تاکتیکی به یکی از مراکز فرماندهی و هماهنگی عملیات در جنوب و شرق سوریه ارتقا داد. اگرچه جزئیات بسیاری از پروژههای عمرانی و مهندسی این پایگاه بهصورت رسمی منتشر نشده است، اما تصاویر ماهوارهای منتشرشده در سالهای گذشته، توسعه تدریجی ساختمانها، تأسیسات پشتیبانی، محوطههای نگهداری تجهیزات و استحکامات دفاعی آن را تأیید
