چرا خوزستان با وجود تولید برق، خاموشی را تجربه می‌کند؟

خوزستان با وجود سهم قابل توجه در تولید برق کشور، به دلیل فعالیت در شبکه سراسری، ناترازی تولید و مصرف، گرمای شدید و رشد تقاضا، همچنان از خاموشیهای تابستانی در امان نیست. به گزارش خبرآنلاین، هر تابستان با افزایش دمای هوا، قطعی برق در خوزستان دوباره به یکی از مهمترین دغدغههای مردم تبدیل میشود. این در حالی است که بسیاری از شهروندان این پرسش را مطرح میکنند که چگونه استانی که میزبان سدهای بزرگ برقآبی، نیروگاههای حرارتی و تأسیسات عظیم انرژی کشور است، خود نیز با خاموشی روبهرو میشود؟ خوزستان چه سهمی در تولید برق ایران دارد؟ خوزستان یکی از مهمترین قطبهای تولید برق کشور به شمار میرود. سدهای بزرگ کارون، دز، کرخه، گتوند، مسجدسلیمان و شماری از نیروگاههای حرارتی، بخش قابل توجهی از برق مورد نیاز شبکه سراسری را تأمین میکنند. وجود رودخانههای بزرگ، ظرفیت بالای تولید برقآبی و استقرار نیروگاههای حرارتی باعث شده این استان در سالهای مختلف، سهم مهمی در تولید برق کشور داشته باشد. با این حال، برق تولیدشده در خوزستان تنها برای مصرف این استان نیست و وارد شبکه سراسری برق میشود. چرا برق تولیدشده در خوزستان لزوماً در همین استان مصرف نمیشود؟ برخلاف تصور عمومی، شبکه برق ایران بهصورت استانی اداره نمیشود. نیروگاهها برق را به شبکه سراسری تزریق میکنند و برق تولیدشده بر اساس نیاز، ظرفیت خطوط انتقال و شرایط شبکه در نقاط مختلف کشور توزیع میشود. به همین دلیل، نمیتوان برق تولیدی یک نیروگاه را فقط متعلق به همان استان دانست. همانگونه که خوزستان برق تولید میکند، در زمان نیاز نیز از برق تولیدشده در سایر استانها بهره میبرد. هدف از این ساختار، حفظ پایداری شبکه ملی و تأمین برق برای همه مشترکان کشور است. ناترازی برق دقیقاً به چه معناست؟ یکی از واژههایی که در سالهای اخیر بارها درباره صنعت برق شنیده میشود، «ناترازی» است. ناترازی به شرایطی گفته میشود که میزان مصرف برق از ظرفیت تولید یا انتقال و توزیع آن بیشتر میشود. در روزهای بسیار گرم تابستان، استفاده گسترده از وسایل سرمایشی باعث جهش مصرف برق میشود. اگر این افزایش مصرف از توان تولید یا انتقال شبکه فراتر برود، برای جلوگیری از خاموشی گسترده و فروپاشی شبکه، مدیریت بار و خاموشیهای برنامهریزیشده در دستور کار قرار میگیرد. چرا خاموشی در خوزستان از بسیاری استانهای دیگر سختتر است؟ اگرچه خاموشی برای هیچ استانی مطلوب نیست، اما شرایط اقلیمی خوزستان باعث میشود پیامدهای آن سنگینتر باشد. در بسیاری از روزهای تابستان، دمای هوا در برخی شهرهای استان از ۵۰ درجه سانتیگراد عبور میکند و وسایل سرمایشی از یک امکان رفاهی به ضرورتی برای حفظ سلامت تبدیل میشوند. قطع برق در چنین شرایطی میتواند برای سالمندان، بیماران، کودکان و افراد دارای بیماریهای زمینهای مخاطرهآمیز باشد. علاوه بر آن، کشاورزی، صنایع، مراکز درمانی، ایستگاههای پمپاژ آب و بسیاری از فعالیتهای اقتصادی استان نیز وابستگی مستقیمی به برق دارند. آیا نیروگاههای خورشیدی میتوانند بخشی از مشکل را حل کنند؟ کارشناسان معتقدند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه نیروگاههای خورشیدی، میتواند بخشی از فشار وارد بر شبکه برق را کاهش دهد. خوزستان به دلیل برخورداری از روزهای آفتابی فراوان، ظرفیت مناسبی برای توسعه انرژی خورشیدی دارد. البته متخصصان تأکید میکنند که انرژی خورشیدی بهتنهایی جایگزین نیروگاههای بزرگ نخواهد شد، اما میتواند در کنار سایر منابع تولید، به افزایش ظرفیت شبکه و کاهش شدت ناترازی کمک کند. آیا مدیریت مصرف بهتنهایی برای عبور از بحران برق کافی است؟ مدیریت مصرف یکی از مهمترین ابزارهای کاهش فشار بر شبکه است، اما کارشناسان آن را راهحل کامل نمیدانند. افزایش راندمان نیروگاهها، توسعه ظرفیت تولید، نوسازی شبکه انتقال و توزیع، کاهش تلفات، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و بهبود بهرهوری مصرف، مجموعه اقداماتی است که باید همزمان دنبال شود. به همین دلیل، حل پایدار مشکل خاموشیها نیازمند برنامهریزی بلندمدت و سرمایهگذاری در همه بخشهای صنعت برق است.