واکنش علی ربیعی به انتشار گزارش افکارسنجی: این متن برای انتشار عمومی تنظیم نشده بود؛ کسانی به شیوه‌ای نامعلوم، غیرمجاز و غیراخلاقی، یک گزارش کارشناسی را از مسیر حرفه‌ای و اداری خود خارج کردند / تحریف رسانه‌ای، نتیجه اصلی تحلیل را تغییر نمی‌دهد

«سنجش افکار عمومی و تبیین آن، یکی از ابزارهای ضروری حکمرانی و تصمیمگیری آگاهانه است. مدیران ارشد زمانی میتوانند تصمیمهایی واقعبینانه، کمهزینه و متناسب با نیازهای جامعه اتخاذ کنند که از نگرانیها، امیدها، مطالبات، ارزشها و تغییرات نگرشی مردم آگاهی داشته باشند. تصمیمگیری بدون شناخت جامعه، بهمعنای سیاستگذاری در تاریکی است. من در هر دوره و در هر جایگاهی که خدمت کردهام، معتقد بودم که باید صداهای متکثر جامعه، بهویژه صدای گروههایی را که کمتر شنیده میشوند، به ارکان قدرت و تصمیمگیران منتقل کنم.» علی ربیعی در روزنامه اعتماد نوشت: «سنجش افکار عمومی و تبیین آن، یکی از ابزارهای ضروری حکمرانی و تصمیمگیری آگاهانه است. مدیران ارشد زمانی میتوانند تصمیمهایی واقعبینانه، کمهزینه و متناسب با نیازهای جامعه اتخاذ کنند که از نگرانیها، امیدها، مطالبات، ارزشها و تغییرات نگرشی مردم آگاهی داشته باشند. تصمیمگیری بدون شناخت جامعه، بهمعنای سیاستگذاری در تاریکی است. من در هر دوره و در هر جایگاهی که خدمت کردهام، معتقد بودم که باید صداهای متکثر جامعه، بهویژه صدای گروههایی را که کمتر شنیده میشوند، به ارکان قدرت و تصمیمگیران منتقل کنم. ازاینرو، مطالعه تحولات اجتماعی و انتقال یافتههای آن به مدیران کشور را بخشی از وظیفه وجدانی و اخلاقی خود میدانم. با این وصف، در روزهای گذشته، یک گزارش از سلسله پژوهشها و گزارشهایی که با هدف ارایه تصویری از تحولات اجتماعی ایران و برای استفاده مدیران و سیاستگذاران تهیه شده بود، به شیوهای نامعلوم، غیرمجاز و غیراخلاقی از مسیر حرفهای و اداری خود خارج شد. در این میان، برخی رسانههای فارسیزبان ایرانستیز خارج از کشور با انتشار گزینشی و جهتدار این گزارش و تلاش برای تحمیل تفسیری مغرضانه بر آن، سوءتفاهمهایی ایجاد کردند که توضیح درباره ماهیت، روش و هدف اینگونه مطالعات را ضروری میکند. پیمایشها و فراتحلیلهای صورت گرفته تصویری از جامعه در زمان و شرایطی معین و براساس جامعه آماری و چارچوب روششناختی مشخص ارایه میدهد. ازاینرو، نه میتوان یک پژوهش را تمام حقیقت جامعه دانست و نه میتوان صرفا بهدلیل مطلوبنبودن برخی نتایج، اصل آن را بیاعتبار کرد. جامعه پیچیدهتر از آن است که در یک عدد یا یک پیمایش خلاصه شود؛ اما سیاستگذاری مسوولانه نیز نمیتواند نسبت به دادههای اجتماعی بیاعتنا باشد. گزارش منتشرشده، یک فرا تحلیل مبتنی بر دادهها و دانش نویسنده است نه تفسیر متن منتشرشده، حاصل مرور، مقایسه و تحلیل مجموعهای از پیمایشها، مطالعات و دادههای اجتماعی در یک بازه زمانی نزدیک به نیمقرن بود؛ بازهای که میتوان ریشههای آن را از مطالعات مرحوم مجید تهرانیان و پژوهشگران همدوره او تا تحقیقات دورهای ارزشهای ایرانیان و پیمایشهای سالهای اخیر دنبال کرد. هرکدام از این تحقیقات، در زمان و زمینه خاص خود، بخشی از تحولات نگرشی، ارزشی و اجتماعی ایرانیان را ثبت کردهاند. گزارش مورد بحث کوششی برای قرار دادن این یافتههای پراکنده در امتداد یکدیگر، مقایسه آنها و فهم برخی روندهای بلندمدت جامعه ایران بود. بنابراین، نتایج هریک از نظرسنجیها تنها یکی از منابع متعدد این مطالعه محسوب میشد. همچنین باید میان سه سطح تمایز قائل شد: نخست، نتایج خام نظرسنجیها؛ دوم، تفسیر پژوهشگر از همان نتایج؛ و سوم، تحلیل ثانویهای که چندین پیمایش، مطالعه، مشاهده و گفتوگوی پژوهشی را در یک چارچوب اجتماعی و سیاسی کنار یکدیگر قرار میدهد. متن منتشرشده در سطح سوم قرار داشت. این گزارش یک کار ثانویه و سیاستمحور است. در تهیه آن، علاوه بر دادههای پیمایشی، از مشاهدات مشارکتی، گفتوگوهای پژوهشی، مطالعات اجتماعی موجود، تجربههای نهادی و تحلیل زمینه سیاسی و تاریخی کشور استفاده شده است. ادعای متن نیز این نیست که با یک پیمایش مستقل یا پژوهشی مبتنی بر تولید داده اولیه مواجهیم؛ هدف، تبدیل مجموعهای از یافتههای اجتماعی به تصویری قابل استفاده برای سیاستگذار است. فایده تحلیلهای اجتماعی برای سیاستگذار، جامعه و پژوهشگر اینگونه مطالعات دستکم سه فایده اساسی دارند: نخست، به سیاستگذار کمک میکنند میان برداشت شخصی خود از جامعه و واقعیتهای متکثر اجتماعی فاصله بگذارد. آگاهی از تغییر نگرشها، افزایش یا کاهش اعتماد، وضعیت امید اجتماعی، برداشت مردم از آینده و نحوه مواجهه آنان با موضوعاتی مانند جنگ، صلح، ثبات، اصلاح و هویت ملی و... شرط لازم تصمیمگیری مسوولانه است. حتی یافتههای تلخ، انتقادی یا هشداردهنده باید شنیده شوند؛ زیرا نشنیدن واقعیت، آن را از میان نمیبرد. وظیفه مطالعه اجتماعی، تولید دادههای خوشایند برای مدیران نیست؛ بلکه نزدیککردن تصمیمگیران به واقعیت جامعه است. دوم؛ شناخت اجتماعی به خود جامعه نیز کمک میکند. جامعهای که همزمان با ارزشهای سنتی، دینی، ملی، مدرن، فردگرایانه، جمعگرایانه و جهانی مواجه است، برای فهم خود به مفهوم، زبان و داده نیاز دارد. شناخت تنوعهای درونی جامعه میتواند از کلیشهسازی، دوقطبیسازی و تعمیم دیدگاه یا رفتار یک گروه به همه مردم جلوگیری کند . جامعهای که بتواند ارزشها، نگرانیها، تعارضها و ظرفیتهای خود را بهتر بشناسد، امکان بیشتری برای گفتوگو، اصلاح و حل مسالمتآمیز اختلافها خواهد داشت. سوم؛ این مطالعات میان دانشگاه، پژوهشکدهها و مراکز سنجش افکار با سیاستگذاری پیوند ایجاد میکنند. یکی از مشکلات دیرینه ما، باقیماندن انبوه تحقیقات اجتماعی در کتابخانهها و کماثر بودن آنها بر تصمیمهای اجرایی است. تحلیل ثانویه میتواند یافتههای مطالعات مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهد و آنها را به زبان قابل استفاده برای مدیران و سیاستگذاران تبدیل کند. نمونههای جهانی این رویکرد فراواناند. در چند دهه قبل «گرت هافستد » با مطالعه تطبیقی فرهنگها از جمله ایران، ابعادی مانند فاصله قدرت، فردگرایی و جمعگرایی، جنسیت، مواجهه با عدم