لنزهای چشمی ابزاری محبوب برای اصلاح بینایی هستند، اما عدم رعایت اصول بهداشتی میتواند باعث عوارضی نظیر خشکی، سوزش و عفونتهای شدید قرنیه شود. در این مقاله سلامتمحور، ۵ راهکار حیاتی شامل انتخاب صحیح لنز طبی بر اساس اکسیژنرسانی، شستشوی اصولی با مایع لنز، مدیریت زمان استفاده روزانه و علائم هشداری خطر را بررسی کردهایم. همچنین توصیه و تجربیات خانم دکتر علیپور (اپتومتریست کلینیک عینک هیراد) درباره حفظ بهداشت چشم ارائه شده است. ۵ نکته حیاتی که اپتومتریستها توصیه میکنند لنزهای چشمی یکی از کاربردیترین اختراعات در صنعت اپتیک هستند که آزادی عمل فوقالعادهای به افراد میدهند؛ اما همین ابزار دوستداشتنی در صورت عدم رعایت اصول بهداشتی میتواند به سادگی به تهدیدی برای سلامت بینایی تبدیل شود. بسیاری از افرادی که از لنز استفاده میکنند، پس از مدتی به دلیل بروز عوارضی مثل قرمزی، سوزش یا خشکی چشم، مجبور به کنار گذاشتن آن میشوند؛ در حالی که علت اصلی این مشکلات، نه خود لنز، بلکه ناآگاهی از رفتارهای پرخطر روزمره است. طبق راهنمای مراقبت از بینایی که توسط متخصص بینایی سنجی و عینک هیراد ارائه شده است، مراقبت از چشم هنگام استفاده از لنز نیازمند رعایت چند قانون طلایی اما ساده است. در این مقاله علمی و کاربردی، ۵ نکته حیاتی و کلیدی را بررسی میکنیم که رعایت آنها سلامت چشمهای شما را تضمین کرده و تجربه استفاده از لنز را کاملاً بیدردسر میسازد. 1. انتخاب نوع لنز بر اساس ساختار قرنیه و میزان اکسیژنرسانی یکی از شایعترین اشتباهات کاربران، خرید لنز بدون توجه به ساختار قرنیه و تاییدیه اپتومتریست است. چشم انسان برای حفظ شفافیت و سلامت خود، نیاز به جذب مستقیم اکسیژن از هوا دارد. وقتی لنز روی چشم قرار میگیرد، مانند یک سد فیزیکی عمل میکند؛ بنابراین، میزان «عبوردهی اکسیژن» (Dk/t) در متریال لنز اهمیت حیاتی پیدا میکند. لنزها به طور کلی به دو دسته لنزهای نرم (Soft Lenses) و سخت (RGP) تقسیم میشوند. لنزهای نرم امروزی که از جنس «سیلیکون هایدروجل» ساخته میشوند، تا ۵ برابر اکسیژن بیشتری را نسبت به نسلهای قدیمی از خود عبور میدهند. انتخاب یک لنز طبی استاندارد و متناسب با انحنای قرنیه (Base Curve)، مانع از ایجاد عارضه «هیپوکسی» یا کمبود اکسیژن چشم شده و از رگزایی قرنیه و خستگی زودهنگام جلوگیری میکند. 2. خط قرمز بهداشت لنز؛ شستشو و نگهداری اصولی عفونتهای قرنیه و سوزشهای مداوم چشم هنگام استفاده از لنز، در ۹۰ درصد مواقع حاصل یک اشتباه ساده اما خطرناک است: عدم رعایت اصول شستشو. قرار دادن لنز چشمی روی قرنیه بدون ضدعفونی دقیق، میتواند باکتریها و انگلهای خطرناکی مانند آکانتاموبا (Acanthamoeba) را مستقیماً وارد بافت حساس چشم کند. بزرگترین خطای کاربران، شستن لنز یا جالنزی با آب شیر، آب جوشیده یا سرمهای نمکی معمولی است. آب حاوی ریزموجوداتی است که به بافت لنز میچسبند و میتوانند باعث آسیبهای جبرانناپذیر به بینایی شوند. تنها راهکار ایمن و استاندارد، استفاده مداوم و روزانه از یک مایع لنز معتبر و دارای تاییدیه پزشکی است. مایع لنزهای استاندارد با تمیز کردن پروتئینهای رسوبکرده، مرطوب نگهداشتن سطح لنز و از بین بردن ۹۹/۹ درصد میکروبها، ضامن سلامت و شفافیت دید شما هستند. 3. هشدار اپتومتریست: قانون طلایی ساعات استفاده روزانه از لنز حتی اگر از پیشرفتهترین لنزهای سیلیکون هایدروجل نیز استفاده کنید، چشم شما همچنان به استراحت و تنفس مستقیم نیاز دارد. قرار دادن طولانیمدت لنز روی قرنیه باعث کاهش میزان اکسیژنرسانی شده و در بلندمدت منجر به خشکی شدید، تار شدن دید و حتی رشد عروق خونی غیرطبیعی روی قرنیه میشود. دیدگاه تخصصی خانم دکتر علیپور (اپتومتریست بینایی سنجی و عینک هیراد): «یکی از رایجترین خطاهایی که در مراجعهکنندگان میبینیم، استفاده مداوم از لنز بین ۱۰ تا ۱۴ ساعت در روز است. قرنیه چشم تنها بافت بدون رگ در بدن است که اکسیژن خود را مستقیماً از هوا دریافت میکند. حداکثر زمان مجاز استفاده از لنزهای روزمره ۸ ساعت است و توصیه اکید ما این است که افراد حتماً در فواصل زمانی مشخص یا در محیط خانه، لنز را خارج کرده و از عینک طبی استاندارد استفاده کنند تا چشم فرصت بازسازی و تنفس داشته باشد.» 4. عدم استفاده از لنز در شرایط محیطی خاص (استخر، حمام و خواب) محیطهای مرطوب و ابزارهای حرارتی، دشمنان خاموش لنزهای چشمی هستند. ورود آبِ استخر، سونا، جکوزی یا حتی دوش حمام به چشم در زمان قرار داشتن لنز، شانس جذب باکتریهای ریز و افتادن لنز از چشم را به شدت افزایش میدهد. کلر و آلودگیهای موجود در آب استخر میتوانند به بافت لنز بچسبند و سوزشهای مزمن ایجاد کنند. از طرفی دیگر، خوابیدن با لنز (حتی لنزهایی که ادعای قابلیت خوابیدن دارند) ریسک عفونت قرنیه را تا ۸ برابر افزایش میدهد. در زمان خواب، پلکها بسته بوده و جریان طبیعی اشک و اکسیژن به حداقل میرسد؛ این وضعیت بستر مناسبی برای تکثیر باکتریها فراهم میسازد. بنابراین، همواره قبل از خواب، حمام یا شنا، لنزها را خارج کرده و در ظرف مخصوص نگهداری کنید. 5. علائم هشداری که باید بلافاصله لنز را از چشم خارج کنید شناخت نشانههای خطر، مرز بین یک ناراحتی ساده و آسیب جدی به بینایی است. اگر هنگام استفاده از لنز با هر یک از علائم زیر مواجه شدید، نباید آن را نادیده بگیرید: احساس وجود جسم خارجی یا خارش شدید در چشم قرمزی غیرطبیعی، سوزش یا اشکریزش مداوم تار شدن ناگهانی دید یا حس حساسیت شدید به نور (فوتوفوبیا) ترشحات غیرطبیعی و چسبندگی پلکها هنگام بیدار شدن در صورت بروز هرکدام از این نشانهها، بلافاصله لنز را از چشم خارج کرده، آن را شستشو دهید و در صورت تداوم علائم، حتماً به یک اپتومتریست یا چشمپزشک مراجعه کنید. هرگز روی چشمی که دچار التهاب یا قرمزی شده است، مجدداً لنز نگذارید. جمعبندی استفاده از لنز چشمی اگر همراه با آگاهی و رعایت ا
