مطالعهای بزرگ نشان میدهد سبک زندگی، ژنتیک و عوامل محیطی ممکن است باعث شوند بدن نسلهای جدید سریعتر پیر شود. پژوهشگران سالهاست تلاش میکنند علت افزایش موارد برخی سرطانها در افراد زیر ۵۵ سال را پیدا کنند. اکنون نتایج مطالعه بینالمللی بزرگی نشان میدهد که شاید بخشی از پاسخ در پدیدهای نهفته باشد که «پیری زیستی شتابگرفته» نام دارد. تحقیق که توسط گروه «پراسپکت»، وابسته به طرح بینالمللی چالشهای بزرگ سرطان انجام شده، نشان میدهد افزایش سن زیستی با خطر بیشتر ابتلا به برخی سرطانهای زودرس ارتباط دارد. علاوهبراین، پژوهشگران دریافتند پیر شدن برخی اندامها و دستگاههای بدن نیز ممکن است با انواع خاصی از سرطان مرتبط باشد. برای مثال، پیری دستگاه ایمنی با افزایش خطر سرطان ریه در سنین پایینتر و پیری بافت چربی با افزایش خطر سرطان روده بزرگ زودرس ارتباط داشت. سن تقویمی همان تعداد سالهایی است که از تولد فرد گذشته است، اما سن زیستی نشان میدهد بدن تا چه اندازه تحت فرسودگی و آسیب قرار گرفته است. به بیان دیگر، دو فرد ۵۰ ساله ممکن است از نظر تقویمی همسن باشند، اما بدن یکی از آنها مانند فردی ۶۰ ساله و دیگری مانند فردی ۴۵ ساله عمل کند. برای نمونه، فردی که سالها سیگار کشیده است، احتمال دارد ریههایی با سن زیستی بسیار بیشتر از فرد همسن خود داشته باشد که هرگز سیگار نکشیده است. البته اندازهگیری سن زیستی کار سادهای نیست و روش واحدی برای آن وجود ندارد. دانشمندان از شاخصهای مختلفی ازجمله تغییرات شیمیایی روی DNA، طول تلومرها (بخشهای محافظ انتهای کروموزومها)، و سطح برخی نشانگرهای زیستی در خون استفاده میکنند. به نوشته آیافال ساینس، در مطالعه اخیر از دو روش معتبر به نامهای PhenoAge و Klemera-Doubal Method (KDM) استفاده شد. روش PhenoAge بر پایه اندازهگیری ۹ شاخص بیوشیمیایی خون، ازجمله آلبومین (پروتئینی که در کبد ساخته میشود) و کراتینین (ماده زائدی که کلیهها دفع میکنند)، سن زیستی افراد را برآورد میکند. گرچه میان دانشمندان درباره بهترین روش اندازهگیری سن زیستی هنوز اختلافنظرهایی وجود دارد، مرور مطالعات منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نشان داده بود که این دو روش از مطمئنترین شاخصها برای پیشبینی مرگومیر و ارزیابی روند پیری هستند. پژوهشگران این روشها را روی دادههای حدود ۱۵۴هزار نفر از پروژه بانک اطلاعات پزشکی بریتانیا به کار بردند. این پروژه بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰، حدود نیم میلیون داوطلب ۴۰ تا ۶۹ ساله را در بریتانیا پیگیری کرده بود. برای افزایش اعتبار نتایج، دادههای نزدیک به ۱۰هزار نفر دیگر از برنامه پژوهشیAll of Us وابسته به مؤسسه ملی سلامت آمریکا نیز به تحلیل افزوده شد. در پژوهشهای سرطان، معمولاً افراد زیر ۵۵ سال در گروه مبتلایان به سرطانهای زودرس قرار میگیرند. نتایج نشان داد افرادی که بین سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۴ متولد شدهاند، در مقایسه با متولدان ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴، در یک سن تقویمی یکسان به طور متوسط سن زیستی بالاتری دارند. پژوهشگران با استفاده از روش آماری خاصی، میزان تفاوت میان نسلها را محاسبه کردند. نتایج نشان داد افرادی که در دهههای اخیر متولد شدهاند، در مقایسه با نسلهای قدیمیتر و در یک سن یکسان، از نظر زیستی اندکی پیرتر هستند. الگوی مشابهی در دادههای آمریکا نیز مشاهده شد. در آنجا اختلاف حتی بیشتر بود؛ به طوری که افراد متولد دهه ۱۹۹۰ نسبت به متولدان اواخر دهه ۱۹۶۰، سن زیستی بالاتری نشان دادند، هرچند پژوهشگران تأکید میکنند به دلیل کوچکتر بودن حجم نمونه آمریکایی، اطمینان کمتری به این برآورد دارند. نتایج پژوهش نشان داد هرچه سن زیستی یک فرد بالاتر باشد، احتمال ابتلای او به سرطانهای جامد در سنین پایین نیز بیشتر میشود. بهطور مشخص، پژوهشگران محاسبه کردند که با هر افزایش قابلتوجه در سن زیستی، خطر ابتلا به این نوع سرطانها بهطور نسبی حدود ۸ درصد افزایش مییابد. (سرطانهای جامد به سرطانهایی گفته میشود که به صورت توده در اندامهایی مانند ریه، روده بزرگ، سینه یا کبد شکل میگیرند و برخلاف سرطانهای خون، توده مایع ایجاد نمیکنند.) البته پژوهشگران تأکید میکنند که افزایش خطر نسبی است و نه مطلق. همچنین افراد مسن همچنان بسیار بیشتر از جوانان در معرض ابتلا به سرطان قرار دارند. جیوتی نانگالیا از مؤسسه سنگر ولکام که در پژوهش مشارکت نداشت، میگوید این مطالعه نشان میدهد افرادی که از نظر زیستی پیرتر از سن واقعی خود هستند، ممکن است اندکی بیشتر در معرض ابتلا به برخی سرطانها در سنین پایین قرار داشته باشند. او تأکید میکند که سن زیستی احتمالاً بازتاب اثر تجمعی عوامل متعددی مانند ژنتیک، سبک زندگی، رژیم غذایی، فعالیت بدنی، سیگار، آلودگی محیطزیست و سایر عوامل محیطی است و هنوز مشخص نیست کدامیک بیشترین نقش را دارند. پژوهش در ژورنال Nature Medicine منتشر شده است. منبع: زومیت
انتخاب
انتخابانتخاب