سرمایهگذاری بلندمدت چین روی خودروهای برقی، امروز به یکی از بزرگترین موفقیتهای صنعتی این کشور تبدیل شده است. در حالی که خودروسازان مطرح اروپا، آمریکا و ژاپن با کاهش فروش، تعطیلی کارخانهها و تعدیل نیرو دستوپنجه نرم میکنند، شرکتهای چینی بخش عمده بازار جهانی خودروهای برقی را در اختیار گرفتهاند. به گزارش تجارت نیوز، تا دو دهه پیش کمتر کسی تصور میکرد چین بتواند به قدرت اول صنعت خودروهای برقی جهان تبدیل شود. در آن زمان، بازار خودروهای جهان در اختیار برندهای شناختهشده آمریکایی، اروپایی و ژاپنی بود و شرکتهای چینی بیشتر به تولید خودرو برای بازار داخلی مشغول بودند. اما پکن با یک برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری گسترده، حمایت مالی دولت و تمرکز بر فناوریهای نوظهور، مسیر متفاوتی را انتخاب کرد؛ مسیری که امروز نتیجه آن را میتوان در رشد انفجاری شرکتهایی مانند BYD و CATL و عقبماندن خودروسازان قدیمی غربی مشاهده کرد. اکنون بسیاری از مدیران بزرگ صنعت خودرو اعتراف میکنند که رقابت با چین به یکی از بزرگترین چالشهای تاریخ این صنعت تبدیل شده است. خودروسازان غربی زیر فشار رقابت چین امروز بسیاری از بزرگترین خودروسازان جهان در آمریکا، آلمان و ژاپن با شرایط دشواری روبهرو هستند. یکی از مهمترین دلایل این وضعیت، رشد سریع خودروسازان چینی و افزایش تقاضای جهانی برای خودروهای برقی است؛ تغییری که بسیاری از شرکتهای قدیمی نتوانستند خود را بهموقع با آن هماهنگ کنند. برای مثال، شرکت فولکسواگن که زمانی بزرگترین خودروساز فعال در بازار چین بود، اکنون تنها سهم کوچکی از این بازار را در اختیار دارد. این شرکت در ماه ژوئن اعلام کرد که قصد دارد حدود ۱۰۰ هزار شغل را در سراسر جهان حذف کند؛ اقدامی که نشاندهنده فشار شدید رقابت در صنعت خودرو است. چند ماه پیش نیز جیم فارلی، مدیرعامل فورد، هشدار داده بود که خودروسازان غربی «برای بقای خود در حال مبارزه هستند.» چین چگونه به سلطان خودروهای برقی جهان تبدیل شد؟ در سال ۲۰۲۵، کارخانههای چینی نزدیک به ۷۵ درصد خودروهای برقی جهان را تولید کردند؛ سهمی که نشاندهنده سلطه بیرقیب این کشور بر بازار خودروهای الکتریکی است. همزمان با افزایش استقبال مردم جهان از خودروهای برقی، بسیاری از برندهای باسابقه و حتی خودروسازان لوکس مجبور شدهاند کارخانههای خود را تعطیل کنند، تولید را کاهش دهند یا برای حفظ سهم بازار، برنامههای گستردهای برای بازسازی ساختار خود اجرا کنند. از سوی دیگر، تنشهای ژئوپلیتیکی از جمله درگیریهای میان ایالات متحده و ایران نیز روند حرکت کشورها به سمت خودروهای برقی را سرعت بخشیده است؛ زیرا بسیاری از دولتها به دنبال کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی هستند. اما این موفقیت برای چین اتفاقی نبود؛ بلکه نتیجه قمار بزرگی بود که حدود ۲۰ سال پیش آغاز شد. آغاز مسیر؛ از کارخانهای کوچک تا قدرت صنعتی جهان ریشه صنعت خودروسازی چین به سال ۱۹۴۹ بازمیگردد؛ زمانی که حزب کمونیست در جنگ داخلی پیروز شد و جمهوری خلق چین تأسیس شد. در همان سال، نخستین کارخانه خودروسازی این کشور با هدف کاهش وابستگی به واردات و توسعه توان صنعتی راهاندازی شد. در اواخر دهه ۱۹۷۰، دنگ شیائوپینگ سیاست درهای باز را اجرا کرد و زمینه ورود سرمایهگذاران خارجی، از جمله شرکتهای بزرگ خودروسازی، به چین را فراهم ساخت. در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، خودروسازان چینی با شرکتهای خارجی مشارکت کردند و همین همکاری باعث شد دانش فنی و فناوری تولید خودرو به تدریج وارد این کشور شود. با وجود این پیشرفتها، بازار خودرو چین همچنان تحت سلطه برندهای اروپایی و ژاپنی بود و بسیاری از تحلیلگران، چین را رقیب جدی صنعت خودرو نمیدانستند. چرا چین روی خودروهای برقی شرط بست؟ در اوایل دهه ۲۰۰۰، چین دریافت که رقابت با شرکتهای غربی در تولید خودروهای بنزینی تقریباً غیرممکن است. از سوی دیگر، بازار خودروهای هیبریدی نیز در اختیار شرکتهای ژاپنی، بهویژه تویوتا با مدل مشهور پریوس قرار داشت. در چنین شرایطی، سیاستگذاران چینی تصمیم گرفتند به جای رقابت در فناوریهای قدیمی، روی آینده سرمایهگذاری کنند؛ یعنی خودروهای تمام برقی. در آن زمان، خودروهای برقی تقریباً جایگاهی در بازار نداشتند و حتی تسلا نخستین خودروی خود را تازه در سال ۲۰۰۸ معرفی کرد. با این حال، دولت چین سرمایهگذاری عظیمی روی این فناوری انجام داد و برنامههای گستردهای برای حمایت از شرکتهای نوپا و تولیدکنندگان خودروهای برقی تدوین کرد. هدف تنها توسعه صنعت خودرو نبود. چین میخواست وابستگی خود به واردات نفت را کاهش دهد و همزمان با آلودگی شدید هوا که در جریان المپیک ۲۰۰۸ پکن توجه جهانی را جلب کرده بود، مقابله کند. میلیاردها دلار حمایت دولتی موفقیت امروز صنعت خودروهای برقی چین، بدون حمایت دولت امکانپذیر نبود. بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۲، دولت چین بیش از ۴۱ میلیارد دلار استرالیا در قالب یارانه و معافیتهای مالیاتی برای توسعه خودروهای برقی، تاکسیهای برقی و اتوبوسهای برقی اختصاص داد. در این میان، برخی شرکتها شکست خوردند یا توسط رقبا خریداری شدند، اما تعدادی دیگر به غولهای صنعتی جهان تبدیل شدند. شرکت CATL که امروز بزرگترین تولیدکننده باتری خودروهای برقی در جهان است، فعالیت خود را با تولید باتری لوازم الکترونیکی آغاز کرده بود. شرکت BYD نیز ابتدا در حوزه تولید باتری فعالیت میکرد و سپس وارد تولید خودروهای بنزینی و در نهایت خودروهای برقی شد. امروز BYD بزرگترین تولیدکننده خودروهای برقی جهان به شمار میرود. یارانههای دولتی و رشد سریع تقاضا، این دو شرکت را به بازیگران اصلی صنعت خودرو تبدیل کرد. چرا خودروسازان غربی عقب ماندند؟ برخلاف چین، خودروسازان قدیمی اروپا، آمریکا و ژاپن در شرایط متفاوتی فعالیت میکردند. تغییر دولتها و سیاستهای اقتصادی باعث میشد حمایت از خودروهای برقی ثبات لازم را نداشته باشد. از سوی دیگر، بخش بزرگی از مشتریان
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز