لغو ناگهانی مراسم رونمایی از مجموعه آثار احمد شاملو، بار دیگر پرسشهایی درباره حدود و ثغور مداخلات فرهنگی و مسئولیت نهادهای تصمیمگیر ایجاد کرده است. در حالی که هیچ مرجع رسمی مسئولیت این تصمیم را بر عهده نگرفته، ابهام درباره چرایی لغو این برنامه، موجی از واکنشها و گمانهزنیها را به دنبال داشته است. رویداد۲۴| مازیار وکیلی - انتشار یک پست در صفحه اینستاگرام نشر چشمه مبنی بر لغو مراسم رونمایی از مجموعه هفده جلدی آثار شاملو بنام فریادهای عاصی آذرخش یک بار دیگر باعث شد تا بازار شایعات و گمانه زنیها درباره مسئول مستقیم لغو این رویداد داغ شود. این که چه کسی و با چه استدلالی اجازه نداده چنین مراسمی برگزار شود سوال اصلی بسیاری از کاربران فضای مجوزی بود. پیگیری خبرنگار سایت رویداد ۲۴ از حسن کیاییان یکی از مدیران ارشد نشر چشمه ابعاد تازهای از این ماجرا را باز کرد. کیاییان در این گفتوگو اظهار کرد که طبق گفته مسئول مرکز تجاری که قرار بود مراسم در آنجا برگزار شود به آنها گفته است که مسئولین ارشاد کرج اعلام کردهاند که این مراسم باید لغو شود و دلیلی هم برای این کار ذکر نکردهاند. بعد از پیگیری از مسئولین ارشاد آنها هم از چرایی لغو این مراسم اظهار بی اطلاعی کردهاند و تا لحظه نگارش این گزارش هنوز مشخص نیست چه نهادی و با چه استدلالی این مراسم را لغو کرده است. وبسایت رویداد ۲۴ هم چنان پیگیر این موضوع از ارشاد است تا مشخص شود چرا چنین مراسمی که نه خطر امنیتی داشته و نه قرار بوده مشکلی ایجاد لغو شده است. چنین اقدامات ابهام آمیزی به این شایعه دامن میزند که مسئولان فرهنگی کشور با شخص نویسنده این کتاب مشکل دارند چه آن که مراسم سالگرد احمد شاملو در دوم مرداد هم در یک جو شدید امنیتی و با حضور پرتعداد نیروهای لباس شخصی برگزار شد. این در حالی است که کتابهای شاملو مدتها است منتشر میشود و حتی عکسهایی از رهبر شهید در نمایشگاه کتاب وجود دارد که مشغول مطالعه گزیده آثار این شاعر تاثیرگذار و جنجالی معاصر ایران است. حتی رهبر شهید هم در دیدار با شاعران در سال ۱۳۹۷ درباره این شاعر پرآوازه ایرانی و ماجراهایش با آیدا سرکیسیان در نقل قولی گفته بودند: «البته در این آخر، شاملو از آیدا اسم میآورد، اما او زنش است، او عیال خودش است؛ او یک آدم بیگانهای نیست...» مجموعه این اظهارات در کنار اظهار نظر خود شاملو که از اظهار لطف عجیب مهاجرانی وزیر ارشاد دولت اصلاحات درباره خودش صحبت کرده بود نشان میدهد احمد شاملو حداقل در سالهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مانند هدایت یک میوه ممنوعه نبوده که برگزاری نشست درباره او یا برگزاری مراسم رونمایی از کتابهای او ممنوع باشد. حال چه نهادی تصمیم گرفته این مراسم را لغو کند همه چیز در هالهای از ابهام قرار دارد. چرا شاملو برای حاکمیت حساسیت برانگیز است؟ شاملو یکی از پرکارترین، پرمناقشهترین و در عین حال جنجالیترین شعرای نوگرای ایرانی است. یک چهره فرهنگی چند منظوره که هم شعر گفت، هم روزنامهها و مجلات جنجالی منتشر کرد و هم برای سینمای فارسی فیلمنامه نوشت. اما نکته مهمی که شاملو را از دیگر چهرههای فرهنگی ایران متمایز میکند، استقلال او بود. شاملو علی رغم مواضع چپ گرایانه هیچ گاه چپ حزبی نبود و همیشه از احزابی مانند حزب توده فاصله داشت و نسبت به آنها موضع انتقادی اتخاذ میکرد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی هم شاملو یکی از اولین نویسندگانی بود که درباره انقلاب با بدبینی اظهار نظر کرد و در کتاب جمعه و تحت عنوان مقالهای بنام روزهای سیاهی در پیش است پیش بینی کرد این خطر وجود دارد که فضای جدید هم به سمت اختناق برود. شاملو یکی از اعضای کانون نویسندگان بود و از استقلال این کانون در برابر حاکمیت دفاع میکرد. همانطور که شاملو عقیده داشت کانون نویسندگان باید در دوران پهلوی مستقل بماند، این رویه را پس از انقلاب اسلامی هم ادامه داد تا این که کانون از سمت حاکمیت در سال ۱۳۶۰ تعطیل شد و مشخص شد اظهار نگرانی شاملو چندان هم بی دلیل نبوده است. اما مشکلات حاکمیت با شاملو فقط به دلیل این موضوعات نبود. حاکمیت همیشه از استقلال رای و عدم وابستگی شاملو هم خوشش نمیآمد. برای همین مدتهای مدید و طولانی کتابهایش در ایران ممنوع باشد تا این سید محمد خاتمی در انتخابات دوم خرداد به پیروزی رسید و با تلاش مهاجرانی کتابهای او و دولت آبادی منتشر شد. شاملو هیچ گاه در خطی قرار نگرفت که تایید کننده روایت رسمی حاکمیت باشد. برخلاف اخوان ثالث که در دورانی بر رفاقت با رهبر شهید انقلاب تاکید داشت و محمود دولت آبادی که بعدها شروع به حمایت از روایت رسمی حاکمیت کرد و حتی برای شهید قاسم سلیمانی هم پیام تسلیتی نوشت فاصله خود را با قرائت رسمی حفظ کرد و حتی گاهاً به تمسخر نمادهای فرهنگی حکومت جدید مثل موسیقی سنتی ایران پرداخت به همین دلیل تبدیل شد به نماد روشنفکر مستقل مغضوب. نمادی که تحمل آن برای حاکمیت دشوار بود. البته دلیل دیگر این زاویه گرفتن با شاملو هم توسط حاکمیت محبوبیت او بود. مراسم ختم احمد شاملو بسیار شلوغ بود و هنوز که هنوز است سالگرد مراسم او جنجالی است. برای همین هم هست که هنوز نگاه امنیتی به شاملو و آثارش وجود درد و حاکمیت حتی برگزاری یک رونمایی ساده از کتابهای او را هم برنمیتابد.
