احکام شرعی | آداب و احکام تشییع پیکر رهبر شهید امت اسلام

حوزه/ تشییع پیکر رهبر شهید، تنها یک مراسم نیست؛ بلکه جلوهای از تعظیم شعائر الهی و فرصتی برای بهرهمندی از برکات و ثوابهای معنوی است. به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام وحیدی، کارشناس احکام، در سخنانی به تبیین ثواب، احکام و آداب شرعی حضور در تشییع پیکر رهبر شهید امت اسلام از منظر روایات اهلبیت علیهمالسلام پرداخت بسم الله الرحمن الرحیم در روزهایی هستیم که بناست پیکر مطهر قائد و رهبر شهید امت اسلام در شهر مقدس قم تشییع شود و انشاءالله پس از آن به عتبات مقدسه و سپس در پایان به محضر حضرت رضا سلاماللهعلیه منتقل شود و در آنجا به خاک سپرده شوند. پدیده بسیار مهمی در حال وقوع است و جمعیت میلیونی توفیق دارند در این کار بزرگ شریک باشند. بنابراین، نکاتی را به لحاظ احکام شرعی درباره این تشییع باشکوه عرض میکنم.نکته مهم این است که این تشییع با سایر تشییعها متفاوت است. این تشییع، نمادی از صلابت و نشان دادن عزت و قدرت یک ملت در مقابل جبهه باطل و کفر است. به همین جهت، ثواب شرکت در آن مضاعف خواهد بود و در حقیقت، مصداقی برای این آیه کریمه است: «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ». تعظیم شعائر الهی را بزرگ بداریم. این تشییع در تاریخ ماندگار خواهد بود و خود، تعظیم شعائر الهی است؛ زیرا، اولا عالمی بزرگ است، ثانیا رهبری و قائدی عظیمالشأن است، سوم آنکه شهیدی است که در ماه مبارک رمضان به وسیله «أشقی الأشقیاء» به شهادت رسیده است و چهارم اینکه کسی است که عمری مجاهده کرده و برای اسلام و مکتب اهلبیت علیهمالسلام جانفشانی کرده است. روایت امام رضا(ع) درباره پاداش عظیم تشییع جنازه اولیا خدا از هر جهتی، شرکت در این مراسم، برای کسانی که مقدورشان باشد، حائز اهمیت است و ثواب چند برابر خواهد داشت. شما میدانید که وقتی یک مسلمان و شیعه امیرالمؤمنین علیهالسلام از دنیا میرود، حتی اگر فردی معمولی و عادی باشد، همه به نحو واجب کفایی در تجهیز او شرکت میکنند. مخصوصاً تشییع پیکر، ثواب بسیار بزرگی دارد و مستحب مؤکد است. روایات زیادی در این زمینه داریم. امام هشتم، علی بن موسی الرضا علیهالسلام فرمودند: «مَنْ شَیَّعَ جَنازَةَ وَلِیٍّ مِنْ أَوْلِیائِنا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ»؛ کسی که در تشییع جنازه یکی از اولیای ما شرکت کند، همانند روزی که از مادر متولد شده، از گناهان پاک خواهد شد. این، ثواب شرکت در تشییع یک مؤمن و شیعه معمولی است؛ چه رسد به شخصیتی که چندین ویژگی برای او عرض کردم. البته انشاءالله گناهان ما نیز در این تشییع به حسنات تبدیل خواهد شد. ذکرها، آداب و احکام حضور در تشییع پیکر مؤمن نکاتی را باید مورد توجه قرار دهیم که در این عبادت دخالت دارد و مؤثر است. یکی اینکه وقتی نگاه ما به تابوت و پیکر مطهر شهید افتاد، اگر توانستیم، عباراتی را که در روایت آمده است بخوانیم: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ»، «اللَّهُ أَکْبَرُ»، «ما وَعَدَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ»، یعنی این همان وعدهای است که خدا و رسولش دادهاند، و «صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ». خدا و رسولش راست گفتند. این عاقبت همه ماست و خوشا به سعادت کسی که پایان زندگیاش با شهادت رقم خورده است.دعاهای دیگری نیز وارد شده است. البته اگر دعاها حفظ نبود، میتوانند ذکر بگویند؛ «بسم الله و بالله الله صل علی محمد و آل محمد»، . همچنین دعای «اللهم اغفر للمؤمنین والمؤمنات والمسلمین والمسلمات، الأحیاء منهم والأموات» را که همه بلد هستند، بخوانند. نکته دیگر اینکه تشییعکنندگان، به دنبال جنازه، پیاده حرکت کنند که معمولاً هم همینگونه است و پیکر را نیز روی وسایل نقلیه قرار ندهند. حرمت شهید و مؤمن بر این است که بر دوش مردم حمل شود؛ مگر در هنگام ضرورت، مانند دوری راه، مسائل امنیتی و امثال آن که ناچار باشند پیکر را بر وسیله نقلیه قرار دهند. نکته دیگر این است که تشییعکنندگان پشت سر جنازه حرکت کنند. اصلاً تشییع به همین معناست؛ یعنی کسانی که پشت سر میروند. مانند مشایعت که وقتی مهمانی به منزل شما میآید، هنگام رفتن او را تا درِ منزل همراهی میکنید. یا در دو طرف پیکر حرکت کنند و در حالت عادی، جلوتر از پیکر مطهر راه نروند. البته اگر جمعیت بسیار زیاد باشد، چارهای نیست و آن بحث دیگری است؛ اما در شرایط عادی، وقتی میخواهیم مؤمنی را تشییع کنیم، جلوتر از پیکر حرکت نکنیم. خشوع و خضوع هنگام تشییع بسیار مهم است. تدبر و تفکر داشته باشیم و بیندیشیم که روزی ما نیز در تابوت قرار خواهیم گرفت و ما را نیز به خانه ابدی خواهند برد. در فکر آخرت باشیم. این مسئله بسیار مهم است تا این مراسم برای خود ما نیز اثر تربیتی داشته باشد. پیکر، چه پیکر یک مؤمن و چه پیکر یک شهید، باید با سرعتی معتدل حرکت داده شود؛ نه بسیار سریع و نه بسیار کند، بلکه به صورت میانه. بهتر است کسانی که برای تشییع حاضر میشوند، تا هنگام نماز بر پیکر نیز حضور داشته باشند. البته ممکن است در برخی موارد نماز را پیش از تشییع بخوانند که بحث دیگری است، اما معمولاً نماز پس از تشییع اقامه میشود. همچنین شایسته است تا هنگام دفن نیز حضور داشته باشند. در مراسم تشییع از چه کارهایی باید پرهیز کرد؟ بعضی از نکات نیز جزو مکروهات تشییع است؛ مثلاً خدای نکرده خندیدن یا انجام کارهای بیهوده. در تشییع، جای چنین رفتارهایی نیست. غیر از ذکر، دعا و استغفار، سخن گفتن درباره امور دنیایی، مانند گفتوگوهای معمول با افراد کنار دست، مکروه است. همانگونه که عرض شد، جلوتر از پیکر راه رفتن، با سرعت زیاد حرکت دادن پیکر و نیز سوار کردن آن بر وسیله نقلیه، مگر در هنگام ضرورت، از مکروهات است. امیدواریم که انشاءالله همه ما آماده این سفر بسیار بسیار پرخطر باشیم و در این کار مهم، یعنی تشییع پیکر پاک قائد و رهبر شهید امت اسلام، به بهترین شکل شرکت کنیم و این عظمت را به رخ جهانیان بکشیم. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.