وابستگی بخشی از مواد مصرفی به واردات، نوسانات بازارهای جهانی و اختلال در زنجیرههای حملونقل، میتواند روند تولید صنعت راهبردی چاپ را تحت تأثیر قرار دهد. سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، صنعت چاپ و بستهبندی ازجمله صنایع زیربنایی کشور به شمار میرود که نقش آن فراتر از تولید محصولات چاپی است. این صنعت در زنجیره تأمین بسیاری از کالاها، از صنایع غذایی و دارویی گرفته تا شبکه بانکی و اسناد امنیتی، حضوری تعیینکننده دارد. کارشناسان معتقدند در شرایط بحرانی و جنگی، اهمیت این صنعت بیش از گذشته نمایان میشود؛ چراکه هرگونه اختلال در تأمین مواد اولیه میتواند بر بخشهای مختلف اقتصادی و خدماتی کشور اثر مستقیم بگذارد، طی ماههای اخیر به دنبال جنگی که بر ایران تحمیل شد، صنعت چاپ و صنایع وابسته با آن نیز با چالشها و دغدغههای مختلف روبهرو شدند. مهدی عظیمی، فعال حوزه چاپ و بستهبندی، در اینباره به خبرنگار ایبنا گفت: «صنعت چاپ و بستهبندی تنها یک صنعت خدماتی نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی زنجیره تأمین کشور محسوب میشود و در حوزههایی مانند تولید و توزیع کالا، شبکه بانکی، امنیت اسناد و لجستیک نقش حیاتی ایفا میکند.» بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد استفاده در صنعت چاپ از بازارهای بینالمللی تأمین میشود. پلیتهای چاپی، انواع کاغذ و برخی مواد پلیمری ازجمله کالاهایی هستند که تأمین آنها به شرایط تجارت خارجی و زنجیرههای جهانی وابسته است. علاوهبراین افزایش هزینههای حملونقل، محدودیتهای بانکی، نوسانات ارزی و دشواریهای تأمین کالا در شرایط بحران، هزینه تمامشده تولید را افزایش داده و ریسک فعالیت واحدهای چاپی را افزایش میدهد. وی معتقد است: «در شرایط بحرانی، تأمین مواد اولیه صنعت چاپ به یک موضوع راهبردی تبدیل میشود. هرگونه اختلال در مسیرهای تأمین میتواند روند تولید را با مشکل مواجه کرده و هزینههای فعالان این حوزه را افزایش دهد.» لزوم تامین پایدار کاغذ حرارتی و ملزومات تولید کارت بانکی در میان مواد اولیه مورد نیاز صنعت چاپ، برخی اقلام از حساسیت بیشتری برخورداراند. کاغذ حرارتی و مواد اولیه کارتهای بانکی مورد استفاده در دستگاههای کارتخوان و خودپردازها ازجمله محصولاتی است که با بروز اختلال در زنجیره تأمین، میتواند با کمبود مواجه شود. محدود بودن تولیدکنندگان این ملزومات در سطح جهانی و نیاز به حفظ استانداردهای کیفی، موجب شده است که تأمین آن برای شبکه بانکی و پرداخت الکترونیکها از اهمیت ویژهای برخوردار باشد. عظیمی، ادامه داد: «کاغذ حرارتی و کارتهای بانکی یکی از اقلام راهبردی برای شبکه بانکی است و در شرایط بحران، تأمین پایدار آن به یکی از دغدغههای اصلی فعالان این حوزه تبدیل میشود.» پلیتهای CTP و پلیتهای افست خشک نیز از دیگر کالاهای حساس در صنعت چاپ به شمار میروند. این محصول نقش اساسی در فرآیند چاپ صنعتی دارد و هرگونه وقفه در تأمین آن میتواند مستقیماً بر فعالیت چاپخانهها اثر بگذارد. فعالان این صنعت، معتقدند وابستگی به واردات پلیتهای چاپی، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی تولید در شرایط بحرانی است؛ موضوعی که میتواند به کاهش ظرفیت تولید و افزایش هزینهها منجر شود. عظیمی، معتقد است: «پلیتهای CTP یکی از گلوگاههای اصلی تولید هستند و هرگونه تأخیر در تأمین آنها میتواند خطوط چاپ را با مشکل مواجه کند.» در کنار مواد مورد استفاده در چاپ، مواد اولیه تولید کارتهای بانکی و شناسایی نیز از اهمیت زیادی برخوردارند. PVC بهعنوان ماده اصلی تولید این کارتها، تحت تأثیر نوسانات بازار جهانی ملزومات پتروشیمی قرار دارد و تغییرات قیمت انرژی و محدودیتهای تجاری میتواند بر دسترسی به آن اثرگذار باشد. با توجه به وابستگی بخش عمدهای از نیاز کشور به واردات این مواد، فعالان بازار بر ضرورت برنامهریزی برای تأمین پایدار آن تأکید میکنند. عظیمی، در این زمینه اظهار کرد: «PVC و نوارهای مغناطیسی مورد استفاده در تولید کارتهای بانکی و شناسایی، مستقیماً از تحولات بازار جهانی تأثیر میپذیرد و تأمین آن نیازمند برنامهریزی دقیق و مدیریت ریسک است.» مدیریت راهبردی زنجیره تأمین کشور نگاهی به بازار نشان میدهد که کارشناسان حوزه چاپ معتقدند افزایش تابآوری زنجیره تأمین، یکی از مهمترین راهکارهای عبور از شرایط بحرانی است. تنوعبخشی به منابع تأمین، مدیریت راهبردی موجودیها، کاهش وابستگی به یک تأمینکننده و پیشبینی نیازهای آتی از جمله اقداماتی است که میتواند ریسک توقف تولید را کاهش دهد. همچنین ایجاد ذخایر ایمن برای اقلام حساس و تعریف تأمینکنندگان جایگزین، از راهکارهایی است که بسیاری از صنایع در شرایط بحران برای حفظ تداوم فعالیت خود به کار میگیرند. عظیمی، که تجربه فعالیت در بخشهای مختلف صنعت چاپ را دارد در این زمینه نیز گفت: «مدیریت هوشمند موجودی و تنوعبخشی به منابع تأمین از مهمترین اقداماتی است که میتواند پایداری صنعت چاپ و بستهبندی را در شرایط دشوار تضمین کند.» این فعال حوزه چاپ، بیان کرد: «امروزه تأمین مواد اولیه صنعت چاپ و بستهبندی صرفاً یک فعالیت تجاری نیست، بلکه بخشی از مدیریت راهبردی زنجیره تأمین کشور محسوب میشود و توجه به آن میتواند از بروز اختلال در بخشهای مختلف اقتصادی جلوگیری کند.» به نظر میرسد؛ در شرایطی که تحولات سیاسی، اقتصادی و لجستیکی میتواند زنجیرههای تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار دهد، صنعت چاپ و بستهبندی نیز بیش از گذشته با چالش تأمین مواد اولیه روبهرو است. به گفته کارشناسان، استمرار فعالیت این صنعت راهبردی، نیازمند برنامهریزی دقیق، مدیریت ریسک، تنوعبخشی به منابع تأمین و تقویت ذخایر مواد اولیه است. موضوعی که نهتنها برای فعالان صنعت چاپ، بلکه برای بسیاری از بخشهای تولیدی، خدماتی و حتی شبکه بانکی کشور از اهمیت ویژهای برخوردار است و میتواند در شرایط بحرانی، نقش تعیینکنندهای در حفظ پایداری زنجیره تأمین ایفا کند
ایبنا
ایبناایبنا