وقتی بزرگان فوتبال روز دوشنبه در سالن تئاتر «لاندن پالادیوم» برای مراسم بالون دور گرد هم می‌آیند، با اولین مراسم اهدای جوایز در ۷۰ سال پیش تفاوت زیادی خواهد داشت. مراسم اول در سالن کمتر پر زرق و برق «بلک‌پول تاون هال» برگزار شد، جایی که استنلی متیوز این جایزه را از گابریل هانو، سردبیر رؤیابین روزنامه «اکیپ» که ایده تاج‌گذاری بهترین بازیکن جهان را هر سال مطرح کرد، دریافت کرد.
یک بشقاب چینی سفارشی نیز توسط شهردار شهر به او اهدا شد و سپس متیوز ۴۱ ساله که به طرز معروفی اهل نوشیدن مشروبات الکلی نبود، سخنرانی کوتاهی ایراد کرد. پسرش، استنلی متیوز جونیور، که امسال با خواهرش جین و دو دخترش در مراسم حاضر خواهد شد، می‌گوید: «شاید او در آن روز آب هویج دبل خورده باشد. مراسم خاصی نبود. «این هم بالون دور تو، آفرین» و از این قبیل حرف‌ها. اما بدیهی است که در طول سال‌ها رشد کرده و اکنون یک رویداد بزرگ است. ما بسیار هیجان‌زده هستیم.»
تغییر محل برگزاری از پاریس، محل معمول این مراسم، به انگلیس، ادای احترامی به مردی است که در سال ۱۹۶۵ اولین بازیکن فعال بود که لقب شوالیه را دریافت کرد، چند ماه قبل از بازنشستگی در سن ۵۰ سالگی. این همچنین فرصتی برای یادآوری یک دوران حرفه‌ای شگفت‌انگیز است که با تیم محلی استوک در سال ۱۹۳۲ آغاز شد و «جادوگر دریبل» را به مشهورترین بازیکن جهان تبدیل کرد.
متیوز جونیور، که خود برنده سابق مسابقات تنیس ویمبلدون جوانان بود و دوران حرفه‌ای موفقی در تنیس داشت، می‌گوید: «او بسیار جلوتر از زمان خود بود. نحوه تمرین او، کفش‌های فوتبال او... آن‌ها بسیار سبک بودند، مانند دمپایی بودند تا بتواند سریع‌تر حرکت کند. در اواخر دوران حرفه‌ای خود، زمانی که دوباره در استوک بود، او از آتش‌نشانی می‌خواست قبل از بازی زمین را آب بپاشند تا کمی لغزنده شود، که برای او بهتر بود. حالا آن‌ها همیشه زمین‌ها را آب می‌پاشند، می‌دانید. بنابراین او در تمام کارهایی که انجام می‌داد، به علاوه رژیم غذایی و تمریناتش، بسیار انقلابی بود.»
پدر متیوز، جک، بوکسوری مشهور بود که به «باربر مبارز هانلی» معروف بود و گفته می‌شود که او اخلاق کاری خود را از پدرش به ارث برده است. متیوز هتلی در بلک‌پول داشت که به طور مرتب میزبان افراد مشهوری از جمله چارلی چستر کمدین بود و به خاطر تمرینات بدنسازی صبح زود خود در ساحل که به طولانی شدن دوران حرفه‌ای او کمک کرد، شناخته شده بود.
او همچنان مسن‌ترین برنده بالون دور است و آخرین بازی از ۵۴ بازی ملی خود برای انگلیس را در سال ۱۹۵۷ در سن ۴۲ سالگی انجام داد – رقمی که اگر جنگ جهانی دوم نبود، بیشتر می‌شد. متیوز جونیور فکر می‌کند پدرش می‌توانست حتی بیشتر در بازی مبتنی بر مالکیت توپ امروزی دوام بیاورد. او می‌گوید: «احتمالاً با خود فکر می‌کرد: «خدای من، اگر تنها کاری که باید انجام می‌دادم این بود که توپ را پاس بدهم، می‌توانستم تا ۷۰ سالگی بازی کنم»، زیرا به نظر می‌رسد بسیاری از بازیکنان فقط همین کار را می‌کنند، پاس دادن از عقب.»
در حالی که هری کین و سایر مدعیان بالون دور امسال همگی مولتی‌میلیونر هستند، متیوز مجبور بود تا زمان لغو سقف دستمزد در سال ۱۹۶۱، حداکثر ۲۰ پوند در هفته دریافت کند. جو پیرس، تهیه‌کننده فیلم «متیوز» در سال ۲۰۱۷، می‌گوید: «ما آن را با ورزشکار برتر آمریکا در آن زمان، که جو دی‌ماجیو [بازیکن بیسبال] بود، مقایسه کردیم. او در اوج دوران حرفه‌ای خود بود و تازه قراردادی به ارزش ۱۰۰,۰۰۰ دلار در سال امضا کرده بود.»
این بدان معنا بود که چند سرمایه‌گذاری تجاری موفق و ناموفق وجود داشت، از جمله برند کفش فوتبال خودش، کلاه‌ها و کتاب‌های مختلف، ناگفته نماند آب سبزیجات. پیرس می‌گوید: «او سعی کرد آن را در قوطی بفروشد، اما موفق نشد. مشکل این بود که در قوطی خراب می‌شد.»
راه دیگر برای تکمیل درآمد او، مربیگری در خارج از کشور در فصل تعطیلات بود و بین سال‌های ۱۹۵۳ تا ۱۹۷۸، متیوز هر تابستان از یک کشور آفریقایی بازدید می‌کرد. عشق او به این قاره چند ماه پس از بردن بالون دور، زمانی که برای انجام مجموعه‌ای از بازی‌های نمایشی به مناسبت استقلال غنا وارد این کشور شد، شکوفا شد. او شمشیری عاجی دریافت کرد و به عنوان «ساکرنه» (رئیس فوتبال) تاج‌گذاری شد. متیوز جونیور می‌گوید: «پادشاه غنا – آن‌ها او را این‌طور صدا می‌کردند. خواهرم هنوز نیمکتی را که او روی آن تاج‌گذاری شد، دارد.»
متیوز به ویژه به آفریقای جنوبی علاقه‌مند شد. او در اواسط دهه ۷۰ مربیگری تیمی در سووتو را آغاز کرد که به «مردان استن» معروف شدند و قبل از بردن آن‌ها برای بازی در یک تورنمنت در برزیل، حمایت مالی کوکاکولا را برایشان جلب کرد. پیرس وقتی متوجه شد متیوز تحت فشار شدید دولت آپارتاید برای عدم سفر، تا چه حد پیش رفت، شگفت‌زده شد.
«درام واقعی و رفت و برگشت وجود داشت. دولت بریتانیا درگیر بود. دولت آفریقای جنوبی درگیر بود. جاسوسان درگیر بودند – جاسوسان آفریقای جنوبی در اردوگاه‌ها و اطراف – و او فقط به پیشروی ادامه داد. او دوست صمیمی دوک ادینبرو بود – آن‌ها برای چای و چیزهای دیگر دعوت می‌شدند. بنابراین او ارتباطاتی در جاهای بالا داشت که احتمالاً بسیار کمک کرد.»
متیوز جونیور می‌گوید: «او به این واقعیت که در مقطعی ممنوع شده بود، افتخار می‌کرد. او می‌گفت: «فرانک سیناترا هم ممنوع شده بود.» بنابراین او فکر می‌کرد که این بامزه است. یادم می‌آید که او می‌گفت بازیکنان آفریقای جنوبی سرعت و استعداد زیادی داشتند. پدرم فقط مردم را دوست داشت. و او می‌دانست که آن‌ها استعداد خوبی دارند یا فکر می‌کرد که دارند. او فقط می‌خواست ببیند آیا می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا پیشرفت کنند.»
ارتباط او با «مردان استن» پس از قیام سووتو در سال ۱۹۷۶ پایان یافت، و یکی از بازیکنان در فیلم توصیف کرد که چگونه پایان تماس با متیوز «خلائی در قلبم» باقی گذاشت. مرگ متیوز در سال ۲۰۰۰ در سن ۸۵ سالگی نیز احساسات قوی را برانگیخت، به طوری که بیش از ۱۰۰,۰۰۰ نفر در استوک برای آنچه گاردین بزرگترین تشییع جنازه عمومی از زمان وینستون چرچیل نامید، گرد هم آمدند.
پیرس درباره رکورد ۷۸ بازیکن آفریقایی در لیگ برتر فصل گذشته می‌گوید: «احتمالاً او آنجا نشسته و می‌گوید: «به شما گفتم.» تنها یک بازیکن آفریقایی – جرج وه – و سه انگلیسی – بابی چارلتون، کوین کیگان و مایکل اوون – راه متیوز را در کسب بالون دور دنبال کرده‌اند. هر کسی که امسال انتخاب شود، در راه یکی از مشهورترین چهره‌های این ورزش قدم خواهد گذاشت.»