در دقایق پایانی پیش از آنکه دوباره پا به عرصه بگذارند، برای نوزدهمین بازی خود با اوساسونا در عصر شنبه، بازیکنی که بیشترین گل را در تاریخ دسته اول فوتبال اسپانیا به ثمر رسانده است، هم‌تیمی‌هایش را برای لحظه‌ای متوقف کرد و به آنها گفت که پوشیدن پیراهن تیم چه معنایی دارد. «این بسیار مهم است،» آنته بودیمیر شروع کرد، در حالی که رختکن، پناهگاه آنها، در اطرافش ساکت شده بود. «ما امروز این پیراهن را بی‌دلیل نداریم. او انتخاب نشد، و ما هم انتخاب نشدیم. این می‌توانست برای هر کسی اتفاق بیفتد، هر کسی. بیایید با این آگاهی که قدردان حضورمان در زمین هستیم، به بازی برویم: چه بازی کنیم، چه تماشا کنیم، چه گرم کنیم، چه روی نیمکت بنشینیم، هر چه باشد. بچه‌ها، ما انتخاب نشدیم: نه ما، نه او. با قدردانی برویم. بدون فکر. روز بزرگی پیش روی ماست.»
با این حرف، بازیکنان اوساسونا از اتاق به سمت چپ خارج شدند، جایی که در تونل به فوتبالیست‌های اتلتیک بیلبائو، رقبای شمالی‌شان، پیوستند و با هم از کنار محراب کوچک سن فرمین گذشتند و به زمین رفتند. آنها گل‌های زنبق سفید در دست داشتند و همگی پیراهن‌های سفید یکسان با شماره ۹ در پشت، روبان سیاه و نام خِسوس دِ میگل، مهاجم تنریف که پنج روز قبل در سن ۳۰ سالگی پس از برخورد در زمین درگذشته بود، را به تن داشتند. تقریباً در همان زمان، ۲۰۰۰ کیلومتر آن‌طرف‌تر به سمت غرب، تیم تنریف در ورزشگاه هلیودورو رودریگز لوپز در سانتا کروز در حال ورود به زمین بود. آنها کسی را در کنار خود نداشتند، کت و شلوارهای سیاه پوشیده بودند نه پیراهن‌های سفید، و این هفته بازی‌ای هم نداشتند.
دو روز قبل، تنریف در ناواِرموسا، لامانچا، دهکده کوچکی که خانواده هم‌تیمی‌شان از آنجا بود، حضور داشت و تابوت دوستشان را که کاپیتانشان «نیمه‌خدای ما» نامیده بود، حمل می‌کردند. قرار بود شنبه در گرانادا باشند؛ در عوض، آنها در جزیره، در ورزشگاه خانگی خود، برای خداحافظی و ادای احترام بازگشته بودند. این بار، به صورت عمومی. گل‌های زنبق نیز در زمین آنجا چیده شده بود، پیراهن تنریف نیز در کنار آن بود، و سکویی در یک انتها ساخته شده بود. «شکنندگی زندگی را دیدیم،» انریک گایه‌گو، کاپیتان، گفت و کلماتی را بیان کرد که به گفته او هرگز کافی نبودند و بار سنگین را برای همه آنها به دوش می‌کشید. «به سفرهایی که داشتیم، بردها و باخت‌ها فکر می‌کنیم و آن لحظاتی را که عادی به نظر می‌رسیدند، اما اکنون... چند روز پیش ما آن را با شما به اشتراک گذاشتیم، به یاد می‌آوریم. صحبت کردن از شما در زمان گذشته ناعادلانه است. هیچ‌کدام از ما آماده زندگی کردن در آنچه که اکنون تجربه می‌کنیم، نیستیم.»
هیچ‌کس هرگز نمی‌تواند آماده باشد. در سراسر اسپانیا در این آخر هفته، فوتبالیست‌ها به زمین رفتند در حالی که می‌دانستند این می‌توانست برای آنها اتفاق بیفتد. بودیمیر به هم‌تیمی‌هایش گفته بود که این چیزی است که باید به آن فکر کنند اما « نه زیاد به آن فکر کنند. اتحادیه بازیکنان که دِ میگل در آن نقش داشت، بازیکنی که برای دیگران آنجا بود، خواستار توقف رقابت‌ها شده بود. آنها گفتند که احترام حکم می‌کند که این اتفاق بیفتد و از قاضی خواستند تا زمانی که لیگ به آنها توجه نکرد، مداخله کند. اما این اتفاق نیفتاد. تنها بازی‌های به تعویق افتاده، بازی‌هایی بودند که تنریف در آنها حضور داشت؛ آندورا، که دروازه‌بانش خِسوس اوونو با دِ میگل برخورد کرده بود؛ و کاستین، که او او را به دسته دوم رسانده بود، برای اولین بار در ۱۶ سال گذشته و خودش برای اولین بار در سن ۲۷ سالگی به « سگوندا فرستاد.
در آستانه بازی‌ای که دیدارهای این آخر هفته را آغاز کرد، لوئیس گارسیا، سرمربی سویا، گفت که فکر می‌کند باید صبر کنند. خیلی زود بود، خیلی تلخ بود، خیلی « مال آنها بود. گیورگی کوچوراشویلی، هافبک او، روز قبل تمرین را از دست داده بود: کوچوراشویلی، بازیکن سابق کاستین، اجازه حضور در مراسم تشییع جنازه را خواسته بود، زود رفت و دیر برگشت، ذهنش جای دیگری بود. گارسیا پاسخ داده بود که البته می‌تواند، «ما بیش از هر چیز انسان هستیم». و این فقط او نبود. گارسیا با اوونو کار کرده بود - «بیایید دو قربانی نسازیم، ما به اندازه کافی داشتیم؛ او مطمئناً در جهنم است»، او التماس کرده بود - و اکنون می‌گفت: «اگر صحنه‌ای مشابه رخ دهد... به دروازه‌بانم چه بگویم؟»
«ما به زمان نیاز داریم،» گارسیا گفته بود. «ما نیاز به تأمل داریم.»
در عوض، آنها بازی کردند. از سویل در جمعه شب تا مادرید در یکشنبه، از طریق ورزشگاه‌های سراسر کشور. برخی پیشنهاد کردند که این بهترین راه برای ادای احترام به دِ میگل است، اما هیچ‌کس واقعاً نمی‌دانست. «نمی‌توانیم از او بپرسیم که چه می‌خواست،» خوزه مورینیو قبل از پیروزی ۳-۰ مادرید مقابل والنسیا گفت، پرچم تنریف در مستایا نیمه‌برافراشته بود. شاید او هیچ چیز نمی‌خواست. «تو هرگز توجه نمی‌خواستی،» گایه‌گو گفت، اما این آخر هفته او در ذهن همه بود.
«برای همیشه در خاطرات ما،» متن لیگ خوانده شد. در هر بازی در دسته اول و دوم، این مراسم تکرار شد. تیم‌ها با پیراهن‌های سفید یکسان که نام او بر آنها نقش بسته بود، بیرون آمدند. گل‌ها چیده شد، کمی ناخوشایند، در محل دایره مرکزی که او افتاده بود و یک دقیقه سکوت برقرار شد، بازیکنان و مقامات دور تاج گل جمع شدند. هنگامی که آنها قبل از بازی کادیز-اویدو ایستاده بودند، اشک از گونه‌های مارتا هوئرتا دِ آسا، داور مستقر در تنریف، جاری شد. در صفحه‌های نمایش ورزشگاه، تصویری از دِ میگل ظاهر شد. در صفحه‌های تلویزیون، یک کد QR: پیوندی به کمپین جمع‌آوری کمک مالی برای خانواده جوانی که او ترک کرده بود، که توسط فران سُل، بازیکن سابق تنریف، راه‌اندازی شده بود.
بازی‌ها آغاز شد و سپس، در دقیقه نهم یا نزدیک‌ترین زمان ممکن که داور می‌توانست مدیریت کند، آنها دوباره متوقف شدند: تیم‌ها ایستادند و به صفحه نمایش نگاه کردند، جایی که ویدیویی از بهترین لحظات او پخش شد. همیشه تماشای آسانی نبود، و برخی ترجیح دادند تماشا نکنند.
در سویا، جایی که هواداران شاهد سقوط آنتونیو پوئرتا در زمین و مرگ او بودند، تشویق‌ها هنوز در دقیقه شانزدهم هر بازی شنیده می‌شد، کوچوراشویلی کنار نیمکت ایستاده بود، چشمانش در جایی گم شده بود که ذهنش نبود. در اسپانیول، جایی که در دقیقه بیست و یکم دنی خارکه، کاپیتانی که در پیش‌فصل درگذشت و آندرس اینیستا گل پیروزی را در فینال جام جهانی ۲۰۱۰ به او تقدیم کرد، تشویق می‌شود، آلکس کالاتراوا و آلوارو گونسالس، هم‌تیمی‌ها در کاستین و تنریف، به نظر می‌رسید که در آستانه شکستن هستند. در دقیقه نهم در متروپولیتانو، مکان هنوز در حال تکان خوردن بود، زمان‌بندی ناهماهنگ بود: جولیانو سیمئونه تازه گل زده بود، بنابراین خاویر آلبرولا روخاس، داور، چند دقیقه فرصت داد تا بگذرد، لحظه خود را انتخاب کرد، دیگو سیمئونه به او کمک کرد تا سکوت را بر سکوها تحمیل کند، زمانی که او سرانجام آن را متوقف کرد. سپس آنها دوباره شروع کردند، انتظار می‌رفت که صرف نظر از همه چیز ادامه دهند.
در پامپلونا، آلخاندرو کاتنا، که گل تساوی دیرهنگام را در تساوی ۱-۱ مقابل اتلتیک به ثمر رساند، پیراهن اوساسونا با نام و شماره دِ میگل را در پشت خود بالا برد. بازی آنها احساس می‌کرد که بیشترین عدم تناسب را دارد، توجه از جایی که باید باشد، جایی که بود، منحرف شده بود. درست نبود که بگوییم اهمیت نداشت، یاگوبا آراسارته، سرمربی اوساسونا، اعتراف کرد که مانند همه دیگران تحت تأثیر آن قرار گرفته بود، آرامشی که فکر می‌کرد در ماه‌های دوری از بازی پیدا کرده بود، دوباره از بین رفت.
همانطور که آنها بازی می‌کردند، قدردان روز بزرگی که پیش رو داشتند، همه روزهایی که داشتند، ادای احترام در تنریف ادامه داشت. هلیودورو زود پر شده بود، ورود از تمام دروازه‌ها به جز هشت و نه، غرق در گل و شمع. پیراهن دِ میگل روی چمن افتاده بود، گل‌ها در یک طرف، نورافکن روی آن. تاج گل دیگری روی نیمکت قرار داشت. پیراهن غول‌پیکری در یک انتها کشیده شده بود که سکو در آنجا بود، یک تریبون در انتظار سخنرانان. صلیبی بر آن نظارت می‌کرد. کارکنان و بازیکنان نشان‌های شماره ۹ را روی یقه‌های خود داشتند. هواداران با پیراهن‌های تنریف آمدند. و با پیراهن‌های زرد رقبای لاس پالماس، که رئیس و کاپیتانشان کیریان، که پس از سرطان بهبود یافته بود، آمدند. «این جزایر قناری است که من می‌خواهم،» ری‌کو گارسیا، سهامدار عمده تنریف، گفت.
در صندلی‌های چیده شده در زمین، بازیکنان تنریف و خانواده دِ میگل نشستند، چشمانشان سنگین بود. اسقف اعظم، الووی آلبرتو سانتیاگو، مراسم عشای ربانی را برگزار کرد. رئیس و سهامدار عمده باشگاه صحبت کردند. او قول داد که هرگز اجازه ندهند ماریا، بیوه دِ میگل، تنها بماند. او همچنین اعلام کرد که کارلا، دختر ۱۴ ماهه او را به سرپرستی می‌گیرند و تا ۱۸ سالگی از نظر اقتصادی از او حمایت خواهند کرد. گایه‌گو خطاب به او صحبت کرد، فوتبال به عنوان خانواده معنا پیدا کرد. «امیدوارم روزی بتوانید به گذشته نگاه کنید و ببینید پدرتان چه کسی بود، به او افتخار کنید، نه فقط به خاطر بازیکنی که بود، بلکه به خاطر شخصیتی که داشت: به خاطر فروتنی‌اش، خوبی‌اش،» او گفت.
کاپیتان با بغض و صدای لرزان، ادای احترام به هم‌تیمی‌اش، هم‌تیمی‌اش در حمله، دوستش کرد. از نوع افرادی که به نظر می‌رسید آنجا نیستند، و قطعاً اصرار نداشتند که مردم متوجه حضورشان شوند، اما همیشه بودند. مردی که به گفته او، آنقدر تمایلی به اذیت کردن کسی نداشت که وقتی ماشینش خراب شد، به جای اینکه کسی را برای رساندن او اذیت کند، پیاده از تمرین به خانه رفت. او اصرار داشت که این ممکن است چیز زیادی به نظر نرسد، اما چیزهای زیادی را می‌گفت. «امروز ما نمی‌خواهیم فقط در مورد بازیکن صحبت کنیم؛ ما می‌خواهیم در مورد تو، خِسوس، در مورد شخصی که پشت پیراهن بود صحبت کنیم،» او شروع کرده بود. «بالاتر از هر بازی، هر تیمی، آنچه واقعاً باقی می‌ماند، شخص و تأثیری است که شما می‌گذارید. و تو یک شخص بسیار ویژه بودی.»
گایه‌گو راه را برای اسقف اعظم باز کرد، سخنرانی‌ها توسط کارکنان تنریف رهبری شد، و با پایان یافتن مراسم، روزهای سختی پیش رو، نورافکن به جای دیگری هدایت شد، درام‌ها شروع به نواختن کردند و هواداران آهنگی آشنا را خواندند، دوباره با معنایی بیش از همیشه: «
سپس بازیکنان تنریف رفتند. آنها دوشنبه تمرین دارند و هفته آینده بازی می‌کنند.