هفته چندان خوبی برای کیلین امباپه آغاز نشده است. مهاجم تیم ملی فرانسه از قرار گرفتن در فهرست ستارههای برنده توپ طلا بازماند و در عوض، به جدیدترین چهره سرشناسی تبدیل شد که به فهرستی بسیار کمفروغتر اضافه میشود؛ فهرستی از برندها و افراد خارجی که متهم به «جریحهدار کردن احساسات مردم چین» شدهاند.
این ماجرا زمانی آغاز شد که ویدیویی از این بازیکن رئال مادرید در حال شوخی با یک میم مرتبط با خودش و مائو تسهتونگ، رهبر پیشین چین، در فضای مجازی پخش شد.
امباپه ظرف چند ساعت خود را هدف موجی از محکومیتها در فضای مجازی دید، پیش از آنکه بدون هیچ تشریفاتی توسط برندها کنار گذاشته شود و سپس مسئولیت تعلیق کل رقابتهای لیگ برتر اسپانیا از جدول پخش تلویزیون دولتی چین متوجه او شود. روز سهشنبه، امباپه عذرخواهی کرد: «اظهارنظر من سنجیده نبود و اکنون متوجه شدهام که بسیاری از مردم در چین را آزرده خاطر کرده است»؛ و لالیگا نیز بیانیهای صادر کرد و در آن آورد که «بهشدت از رنجشی که اظهارات اخیر کیلین امباپه در میان هواداران چینی ایجاد کرده، متأسف است».
برندهای خارجی از مرسدس بنز گرفته تا ورساچه و سلبریتیهایی مانند جان سینا و کیتی پری پیشتر به دلیل عبور از خطوط قرمز سیاسی چین در خصوص مسائل تبت، هنگکنگ و تایوان به دردسر افتاده بودند.
پرونده امباپه نشان میدهد که میراث مائو حتی ۵۰ سال پس از مرگ او تا چه حد در چین حساسیتبرانگیز باقی مانده است؛ تا جایی که بیشتر پوششهای خبری رسانههای چینی درباره این رسوایی، حتی اشارهای به سخنان این فوتبالیست نمیکنند.
امباپه در این ویدیو به یک میم از خودش و «یک نفر... فکر میکنم او یک دیکتاتور چینی بود» اشاره میکند، پیش از آنکه تصویر ترکیبی چهره امباپه روی بدن مائو ظاهر شود. (امباپه از دوران حضورش در پاریسنژرمن ملقب به «دیکتاتور» بوده است؛ لقبی طعنهآمیز که به نفوذ ادعایی او در باشگاه اشاره دارد).
اپلیکیشن فوتبال «دونگچیودی» از جمله نخستین مراجعی بود که بیانیهای در محکومیت این «سخنان نامناسب» صادر کرد، اما افزود: «از آنجا که اظهارات او به چین و مردم چین توهینآمیز بود، ما نمیتوانیم آنها را ترجمه کنیم.» رسانههای چینی واکنشهایی نظیر کنارههگیری برندها و اعتراض شدید فدراسیون فوتبال چین به رئال مادرید را بازتاب دادهاند — باشگاهی که روز چهارشنبه «به خاطر هرگونه رنجش ایجاد شده از مردم چین عذرخواهی کرد» — اما به طور کلی از بیان جزئیات دقیق خطای امباپه خودداری کردهاند.
این موضوع همچنان در ساعات اولیه روز چهارشنبه در شبکههای اجتماعی چین داغ بود و یکی از هشتگهای مرتبط با عذرخواهی این فوقستاره بیش از ۶۰۰ میلیون بازدید به دست آورد. برخی پستها پرسشهایی با تغییرات جزئی پیرامون یک سوال ساده مطرح میکردند: «او دقیقا چه گفت؟»
مانیا کوئتسه، سردبیر خبرنامه «چشمانداز چین دیجیتال» در پستی در شبکه اجتماعی ایکس گفت: «بسیاری از کاربران بدون ویپیان همچنان در تاریکی به سر میبرند و نمیدانند چرا بحث تحریم امباپه اساساً شکل گرفته است.»
با این وجود، بسیاری نسبت به آنچه بیاحترامی به تاریخ چین و همچنین سوءبرداشت از آن توصیف شد، ابراز خشم کردند. موبو گائو، استاد مطالعات چین در دانشگاه آدلاید گفت: «برای اکثریت مردم [چین]، مائو برخلاف تصورات رایج در غرب، آنقدرها هم منفی دیده نمیشده و نمیشود.»
مائو رهبر بنیانگذار چین مدرن بود، اما میراث او شامل سیاستهای رادیکالی مانند «جهش بزرگ به جلو» است؛ سیاستی صنعتیسازی که عامل قحطیای شناخته میشود که بر اساس برخی برآوردها تا ۳۰ میلیون نفر را به کشتن داد.
حزب حاکم کمونیست (CCP) اصرار دارد که مائو یک قهرمان انقلابی بوده است، هرچند پس از مرگ او اذعان کرد که سیاست افراطی دیگر، یعنی «انقلاب فرهنگی» خونین، یک «اشتباه بزرگ» بوده است.
گائو گفت: «تنشی شدید میان نفرت از مائو و حمایت از مائو در میان خود چینیها وجود داشته است. این تنش بهویژه از زمان کند شدن اقتصاد، با شدت بیشتری احساس میشود.»
برخی محققان به بازگشت علاقه به مائو در میان نسل جوان چین اشاره کردهاند؛ همراه با حسرت برای دورهای که آن را آرمانگرایانهتر و برابریخواهانهتر میدانند؛ چیزی که حزب کمونیست مشتاقانه به دنبال مهار آن است.
جنیفر پن، استاد ارتباطات در دانشگاه استنفورد، گفت که دشواری انجام نظرسنجیهای مستقل علوم اجتماعی در دهه گذشته به این معناست که «درک ما از آنچه مردم چین واقعاً فکر میکنند ضعیف است.» پن گفت: «شبکههای اجتماعی این خلأ را پر نمیکنند. این فضا پر سر و صدا، غیرمعرف و سانسورشده است... آنچه میبینیم این است که شرکتها، پلتفرمها، شبکههای پخش و وزارت امور خارجه به سرعت همراستا شدند. آیا این به دنبال خشم عمومی رخ داد یا خشم عمومی را ایجاد کرد؟ هر دو سناریو محتمل است و ما نمیتوانیم تشخیص دهیم کدام یک اول اتفاق افتاده است.»
به هر طریقی که باشد، هزینه مالی برای امباپه یکسان است. مارک دریر، نویسنده کتاب «ابرقدرت ورزشی» (کتابی درباره جاهطلبیهای چین در این بخش) گفت چهره امباپه منظرهای آشنا در اتوبوسهای چین، متروها و تبلیغات آنلاین است و قراردادهای تجاری او میتواند «تا ۳۰ میلیون دلار (۲۲.۶ میلیون پوند) در سال» ارزش داشته باشد.
با این حال، او گفت: «به محض اینکه شخص دیگری تصمیم بگیرد که شما از خط قرمز عبور کردهید، مسابقهای شکل میگیرد که چه کسی میتواند سریعتر روابط را قطع کند و چه کسی میهنپرستتر است. در آن صورت باید دستبوس باشید — اگر میخواهید در بازار بمانید واقعاً راه دیگری وجود ندارد.»
عذرخواهیهای سریع امباپه و لالیگا نشان میدهد که آنها تلاش میکنند از سرنوشتی مشابه لیگ بسکتبال حرفهای آمریکا (NBA) جلوگیری کنند؛ مسابقات پیشفصل پردرآمد این لیگ پس از آنکه دارل موری، مدیر کل وقت هیوستون راکتس، در سال ۲۰۱۹ از اعتراضات طرفدار دمکراسی در هنگکنگ حمایت کرد، به مدت شش سال از چین کنار گذاشته شد.
شاید لالیگا شانس بیشتری داشته باشد، چرا که شبکه تلویزیونی دولتی CCTV اعلام کرد که به سخنان امباپه گوش خواهد داد و «مهمتر از آن»، رفتار او را زیر نظر خواهد گرفت.
روز چهارشنبه، گو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین گفت: «ما عذرخواهی فرد مورد نظر را جدی میگیریم.»
دریر گفت: «به نظر نمیرسد این یک بخشش فوری و کامل باشد. اما به نظر میرسد که آنها کمی، به اصطلاح، معقولانهتر برخورد خواهند کرد.»
